Προτροπές κι αστικοί μύθοι

                  «Το έθνος πρέπει να μάθει να θεωρεί εθνικό, ότι είναι αληθές»

                                                                                                     Δ. Σολωμός

Δυο προτροπές και ένας ανυπόστατος, τάχα κατά Σωκράτη, ορισμός του μορφωμένου ανθρώπου είναι το έναυσμα για τούτο το κείμενο.

Λέει το ανυπόστατο κείμενο που κυκλοφορεί εδώ και χρόνια -ακόμη και σε έγκυρα κατά τα’ άλλα έντυπα ή blog- πως, όταν ζήτησαν από τον Σωκράτη να τους δώσει τον ορισμό του μορφωμένου ανθρώπου, δεν ανέφερε τίποτε για τη συσσώρευση γνώσεων. «Η μόρφωση είπε, είναι θέμα συμπεριφοράς… Ποιους ανθρώπους λοιπόν θεωρώ μορφωμένους;
1. Πρώτα απ’ όλους αυτούς που ελέγχουν δυσάρεστες καταστάσεις, αντί να ελέγχονται από αυτές…
2. Αυτούς που αντιμετωπίζουν όλα τα γεγονότα με γενναιότητα & λογική..
3. Αυτούς που είναι έντιμοι σε όλες τους τις συνδιαλλαγές..
4. Αυτούς που αντιμετωπίζουν γεγονότα δυσάρεστα και ανθρώπους αντιπαθείς καλοπροαίρετα.
5. Αυτούς που ελέγχουν τις απολαύσεις τους..
6. Αυτούς που δεν νικήθηκαν από τις ατυχίες & τις αποτυχίες τους..
7. Τελικά αυτούς που δεν έχουν φθαρεί από τις επιτυχίες και την δόξα τους…»
Σωκράτης (469-399 π.Χ.)

Δηλαδή μορφωμένοι είναι απαραίτητα οι γενναίοι κι αμόρφωτοι όσοι νικηθούν απ’ τις ατυχίες τους. Αστεία πράγματα.

Το ότι δεν έγραψε ή είπε ο Σωκράτης ένα τέτοιο “ηθικοπλαστικό” κείμενο μάλλον είναι προφανές. Οπωσδήποτε, όποιος υποστηρίζει το αντίθετο, θα πρέπει να το αποδείξει υποδεικνύοντας την πηγή.

Με αφορμή όμως αυτή την ιστοριούλα  και το μοντέλο που προσπαθεί να προωθήσει οι δυο προτροπές προς τους μαθητές που ακούγονται συχνά και είναι πολλές φορές αποδεκτές, έχει ενδιαφέρον να τύχουν σχολιασμού.

Η πρώτη έρχεται απ’ το αγράμματο παρελθόν μας. Η δεύτερη απ’ το μεταμοντέρνο μέλλον μας  Κι οι δυο λανθασμένες.

Προτροπή πρώτη:  «Κοίτα πρώτα να γίνεις  άνθρωπος και μετά επιστήμονας ή ότι άλλο θελήσεις.»

Η προτροπή του αγράμματου παππού που έρχεται απ’ τον προηγούμενο αιώνα και συντηρεί την ψυχολογική ανάγκη για ιδεαλισμό, με ρομαντικού τύπου συνθήματα της προτεχνολογικής εποχής, είναι μια κοινοτοπία, που αν την εξετάσουμε σοβαρά, θα διαπιστώσουμε ότι στερείται νοήματος.

Γράφει ο Raoul Vaneigem [1]  «…τα πάντα στηρίζονται στην εκμάθηση του τι σημαίνει να είσαι άνθρωπος, κι όχι σε ένα ηθικό καθήκον.      … όταν κατέρχεται κανείς στο πεδίο των κοινοτοπιών  προκειμένου να διαπεράσει με το σπαθί του τον λόγο της βαρβαρότητας, δίχως να δίνει προβάδισμα στο ζωντανό στοιχείο καταλήγει πάντα να του προσδίδει την σκοτεινή γοητεία που ασκούν στις καλές προθέσεις οι πλάκες με τις οποίες είναι στρωμένος ο δρόμος για την κόλαση.»

Το κλειδί είναι η λέξη  εκμάθηση. Αν είχαμε την δυνατότητα να «ανακρίνουμε» τον συμπαθή παππού ρωτώντας τον, τι εννοεί και ποιες ιδιότητες προσδίδει στο ιδεώδες του για τον άνθρωπο, θα βλέπαμε γρήγορα το αδιέξοδο. Χρειαστήκαν κάποιοι αιώνες

από την Αναγέννηση και μετά, με τον ουμανισμό και  την ανάπτυξη του ευρωπαϊκού διαφωτισμού, για να βρει ο νεωτερικός άνθρωπος την ταυτότητα του. Όλα αυτά δεν μπορούν να απλοποιηθούν και να συμπυκνωθούν στην εμπειρική γνώση ενός ατόμου, που στηρίζει τις απόψεις του στον στενό ορίζοντα  του άμεσου περιβάλλοντος του.

Η αποδοχή της ιδέας που υποστηρίζει ότι είναι δυνατό να αποκτηθεί  γνώση, χωρίς απαραίτητη βάση τις επιστήμες, είναι σαφώς οπισθοδρόμηση σε μαγευτικές αντιλήψεις, που δυστυχώς δεν έχουν δια παντός –όπως θα ’πρεπε- εκριζωθεί απ’ την συλλογική θέαση της κοινωνίας μας

Προτροπή δεύτερη: «Γράψτε ότι θέλετε»

Η προτροπή του καθηγητή που μ’ αυτό τον τρόπο «κλέβει» την αποδοχή των μαθητών του κι εξασφαλίζει την συνενοχή τους. Οι μαθητές δεν είναι υποχρεωμένοι να μάθουν τίποτα καινούργιο κι ο καθηγητής δεν υποχρεούται να τους μεταδώσει, ως

θα όφειλε, τις απαραίτητες γνώσεις για να ανέβουν ένα σκαλοπάτι στην εκπαιδευτική τους εξέλιξη. Τους δίνει τον λόγο αλλά όχι τις λέξεις. Και ποιος μπορεί να μας απαντήσει εύκολα στην αντιδιαστολή μεταξύ του αν οι λέξεις παράγουν σκέψη, ή οι ιδέες υπάρχουν πριν από τις λέξεις, με τις οποίες θα ενδυθούν;  

Η εξέλιξη τους  βέβαια θα χαθεί αν ο δάσκαλος δεν φροντίσει για την μετάγγιση της συσσωρεμένης γνώσης που έχουμε ως ανθρωπότητα, έτσι ώστε να διασωθούν τα επιτεύγματα των προγενέστερων. Χωρίς αυτή την μεταφορά γνώσης, που είναι το κύριο έργο του δάσκαλου-καθηγητή, καταδικάζουμε τους νέους να ξεκινούν κάθε φορά απ’ την αρχή.

Οι νέες (;) αντιλήψεις που έχουν παγιωθεί και αφορούν την εκπαίδευση, προτείνουν ότι οι μαθητές, με την καθοδήγηση του καθηγητή-trainer, ανακαλύπτουν μόνοι τους την γνώση και αναπτύσσουν κριτική σκέψη, κάτι που με την «καταραμένη» παπαγαλία δεν ήταν εφικτό. Βέβαια η άποψη αυτή δεν εξηγεί με ποιον τρόπο όλα τα παιδιά  θα έχουν τις ικανότητες ενός Νεύτωνα στην Φυσική, ενός Οϊλερ στα Μαθηματικά κι ενός Γκαίτε η ενός Καντ στις κλασσικές σπουδές. Διότι μόνο τότε θα μπορούσαν ίσως να ανακαλύψουν και να κατακτήσουν μερικών χιλιάδων χρόνων επιτεύγματα. Ούτε εξηγεί πως μπορεί κάποιος να έχει κριτική αντιμετώπιση σε κάτι που δεν γνωρίζει. Πόση κριτική μπορεί αλήθεια να δεχτεί το θεώρημα του Θαλή ή η Αρχή Διατήρησης Ενέργειας;

Η προτεινομένη διαδικασία κρύβει με αρκετή πονηριά ένα μυστικό. Ο δάσκαλος είναι προπονητής, καθοδηγητής, σκηνοθέτης της παράστασης κι ανακαλύπτει μαζί με τον μαθητή την γνώση. Άρα τα γνωσιολογικά του εφόδια δεν χρειάζεται να είναι υψηλού επιπέδου. Θα μάθει κι αυτός να μαθαίνει… Αν θέλει φυσικά. Ήδη έρχονται από τα πανεπιστήμια οι φουρνιές των πτυχιούχων που έχουν υποστεί αυτού του είδους τις διδακτικές πρακτικές. Ένα παράδειγμα από τον χώρο των θετικών επιστημών είναι ότι η γεωμετρία δεν διδάσκεται πια στο λύκειο όπως παλιά, στο δε Πανεπιστήμιο σχεδόν καθόλου (αν δεν κάνω λάθος στις περισσότερες σχολές μαθηματικών είναι μάθημα επιλογής) Συνάντησα λοιπόν νεαρή μαθηματικό η οποία αμύνθηκε της άγνοιας της λέγοντας «Ε, καλά. Κι εγώ που δεν έμαθα γεωμετρία τι έπαθα;»

Η εκπαίδευση προϋποθέτει δάσκαλο και μαθητή που στέκονται απέναντι και είναι - η εκπαίδευση- μετάδοση γνώσης από τον ένα στον άλλο. Η διαφορετικότητα των δυο μελών αυτού του ζεύγους το οποίο αναγκαστικά είναι άνισο, διότι ο ένας κατέχει την γνώση και θα την μεταβιβάσει στον άλλο, δεν απαιτεί ύπαρξη αυθεντίας από την πλευρά του δασκάλου, αλλά όρεξη για δουλειά και πολλαπλάσιες γνώσεις απ’ αυτές που πρέπει να δώσει. Επίσης το εκπαιδευτικό σύστημα πρέπει να έχει φροντίσει να μην στηρίζεται στο ταλέντο των εκπαιδευτικών λες και μόνο οι ταλαντούχοι είναι ικανοί να γίνουν δάσκαλοι.

Τα αφελή περί παπαγαλίας  τα αναμασούν συνήθως οι μη έχοντες σχέση με τα της εκπαίδευσης. Ναι υπάρχουν μαθήματα που οι μαθητές προκειμένου να ξεμπερδεύουν μαζί τους τα παπαγαλίζουν, όχι όμως χωρίς να έχουν κατανοήσει το περιεχόμενο.

Αυτά όμως είναι ένα μικρό μέρος της σχολικής ύλης. Ποιος θα δοκιμάσει να παπαγαλίσει την Φυσική η τα Μαθηματικά του λυκείου; Ναι οι μαθητές μαθαίνουν «απέξω» εκφράσεις και ίσως κι ολόκληρες παραγράφους, προκειμένου να τις χρησιμοποιήσουν σε εκθέσεις . Αλλά και ποιος δεν ζήλεψε ακούγοντας έναν ηθοποιό ν ‘απαγγέλει από στήθους αρχαίο κείμενο, ή έναν από τους ποιητές μας;  Που είναι το κακό στην προπόνηση μιας τέτοιας δυνατότητας;

Είναι όλο και πιο έντονο το φαινόμενο της συλλογικής άγνοιας για την οποία οι νέοι βάρβαροι είναι περήφανοι. Κι ας μην μας φοβίζουν οι ορισμοί. Είναι βαρβαρότητα η απουσία καλλιέργειας.

«Γράψτε ότι σας κατέβει». Δεν είσαστε υποχρεωμένοι να έχετε αποστηθίσει τους ποιητές, ούτε σας χρειάζονται οι κλασσικοί. Φράσεις όπως «Ες αύριον τα σπουδαία», «Νίπτω τας χείρας μου» δεν τους λένε τίποτα. Δεν κουβαλούν κάποιο ειδικό νοηματικό φορτίο. Στ’ αυτιά τους ηχούν ισοδύναμα με το «θέλω να πάω για καφέ» (δεν διάλεξα τυχαία την συγκεκριμένη φράση)  

Πολύ συχνά όταν φτάνει στο τέλος της μια μαθηματική διαδικασία και πλέον το αποτέλεσμα είναι προφανές, χρησιμοποιώ ως ευφυολόγημα  την έκφραση: «Τι χρείαν έχομεν μαρτύρων;»  Κι επειδή με κοιτούν περίεργα, πάντα ρωτάω. Πότε ειπώθηκε; Από ποιον και για ποιον; Ουδέποτε πήρα σωστή απάντηση και συνήθως δεν παίρνω καθόλου απάντηση.

Ο  A. S. Neill όταν ερωτάται γιατί οι μαθητές του σχολείου του Σαμμερχιλ [2] δεν σπουδάζουν μαθηματικά απαντά : «Το επιχείρημα μου ενάντια στα μαθηματικά είναι ότι είναι πολύ αφηρημένα για τα παιδιά. Σχεδόν κάθε παιδί μισεί τα μαθηματικά. Κάθε παιδί καταλαβαίνει τι πράγμα είναι δυο μήλα ,πολύ λίγα όμως μπορούν να  εννοήσουν κάτι με το x μήλα».Και συνεχίζει: « Εκτός απ’ αυτό για τα μαθηματικά έχω τις ίδιες αντιρρήσεις και για τα ελληνικά ή τα λατινικά. Τι νόημα έχει να υποχρεώνονται να μάθουν τετραγωνικές εξισώσεις (sic) νέοι που αύριο θα επισκευάζουν αυτοκίνητα ή θα πουλούν κάλτσες; Δεν νομίζετε ότι αυτό είναι ανοησία;»

Το γεγονός ότι οι απαίδευτοι νέοι θα αναγκαστούν να υποταγούν σε μια ελίτ, που θα χρησιμοποιήσει την γνώση ως όπλο για την καθυπόταξη, κανένα παιδί 14 ετών δεν

είναι υποχρεωμένο να το προβλέψει.. Αυτοί που έχουν αυτή την υποχρέωση, ανακάλυψαν την μεγαλύτερη κενολογία που υπήρξε τα τελευταία χρόνια στο χώρο της εκπαίδευσης. «Θα μάθουν να μαθαίνουν». Ας μπορέσει κάποιος να εξηγήσει επαρκώς το νόημα της παραπάνω φράσης και να της δώσει περιεχόμενο. Είναι αυτονόητο βέβαια ότι οι αστειότητες περί πληροφορίας και διαδικτύου όπου μπορούν να βρεθούν τα πάντα, μόνο εκπαιδευτική διαδικασία δεν είναι.

Το παιδί (ειδωμένο ως ίσος) απαλλαγμένο από την αυθεντία του δασκάλου, καταλήγει να πρέπει να διαχειριστεί μόνο του την εκπαίδευση του, κάτι που είναι δουλειά άλλων και αποτελεί βαρύ φορτίο. Το αποτέλεσμα θα είναι να βρεθεί χωρίς τα απαραίτητα εφόδια, υποταγμένο σε νέου τύπου αυθεντίες, τις οποίες δεν έχει τα εργαλεία να κατανοήσει και να αντιπαλέψει, διότι δεν του τα έδωσαν ποτέ, παρότι είχαν την υποχρέωση να το κάνουν.

[1]   O Raoul Vaneigem γεννήθηκε στην πόλη Λεσίν του Βελγίου το 1934. Σπούδασε στις Βρυξέλλες λατινική φιλολογία και δίδαξε στο πανεπιστήμιο. Το 1960 συναντά τον Γκυ Ντεμπόρ και συμμετέχει στην Καταστασιακή Διεθνή από το 1961 έως το 1970. Το 1967 γράφει ένα από τα πιο γνωστά του έργα την «Επανάσταση της καθημερινής ζωής»

[2]   Το σχολείο του Σάμμερχιλ  ιδρύθηκε το 1921 από τον A.S. Neil. Είναι ιδιωτικό σχολείο για παιδιά 6-17 χρονών (δημοτικό, γυμνάσιο, λύκειο). Λειτουργεί ως οικοτροφείο, δηλαδή οι μαθητές τρώνε και κοιμούνται εκεί.
Είναι σχολείο «αντιαυταρχικής αγωγής». Η βασική φιλοσοφία του είναι ότι τα παιδιά μαθαίνουν καλύτερα όταν είναι ελεύθερα παρά όταν εξαναγκάζονται. Γι΄ αυτό όλα τα μαθήματα είναι προαιρετικά και οι μαθητές αποφασίζουν μόνοι τους πως θα αξιοποιήσουν τον χρόνο τους. 

Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ το Σάββατο 17 - 8 - 2013

Είναι όπως τα λέει η κ. Στεφανάκου για το νέο Λύκειο στην Αυγή;

 Γράφει η κυρία Στεφανάκου στην Αυγή της Δευτέρας 12 Αυγούστου: http://www.avgi.gr/article/760332/to-neo-lukeio-meionei-ton-mathitiko-plithusmo «Τα παιδιά από την Α' Λυκείου θα αναγκάζονται σε εξετάσεις πανελλαδικού τύπου σε όλα τα διδασκόμενα μαθήματα, που φτάνουν τα 36. Αν καταφέρουν να περάσουν τις εξεταστικές συμπληγάδες και να απολυθούν από το Λύκειο, θα διαγωνίζονται σε πανελλαδικό επίπεδο σε τέσσερα μαθήματα για την εισαγωγή τους στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Σύνολο εξεταζόμενων μαθημάτων: 40.

Γράφει το σχέδιο νόμου που κατατέθηκε προχθές την Παρασκευή:

Άρθρο 3 παράγραφος 3 : «Οι γραπτές προαγωγικές εξετάσεις στην Α΄ τάξη του Γενικού Λυκείου διεξάγονται ενδοσχολικά και περιλαμβάνουν όλα τα διδασκόμενα μαθήματα εκτός των μαθημάτων επιλογής, της Ερευνητικής Εργασίας και της Φυσικής Αγωγής, με κοινά θέματα για όλα τα τμήματα του ίδιου σχολείου, που ορίζονται ως εξής: αα) κατά ποσοστό 50%, με κλήρωση, από τράπεζα θεμάτων διαβαθμισμένης δυσκολίας και ββ) κατά ποσοστό 50%, από τον διδάσκοντα ή τους διδάσκοντες. Τα γραπτά διορθώνονται από τον οικείο διδάσκοντα.»

Προφανώς η αρθογράφος το διάβασε αλλά δεν το κατάλαβε.

Αντιπαρέρχομαι τις εκτιμήσεις της για την οικονομική επιβάρυνση που θα δημιουργήσει το νέο Λύκειο και την άποψη ότι, όπως χαρακτηριστικά αναφέρει «Κάνοντας σκληρότερο το Λύκειο, απλώς διώχνεις μια μεγάλη μερίδα παιδιών που δεν βλέπουν κανένα λόγο να βασανιστούν επί τρία χρόνια για να πάρουν απολυτήριο» 

Πρόκειται για μελλοντολογία που μένει να δούμε αν τα βγει αληθινή. Πάντως κάποιοι καθηγητές του Δημοσίου σχολείου τρίβουν τα χέρια τους γι’ αυτή την εξέλιξη και δεν είδα την κυρία Στεφανάκου να κάνει μνεία του προβλήματος Απεναντίας σε προηγούμενο άρθρο της στις 10 Αυγούστου με τίτλο «Λύκειο – εξεταστικό κέντρο για λίγους»
http://www.avgi.gr/article/759194/lukeio-exetastiko-kentro-gia-ligo-1  κάνει μια πρόβλεψη για συναλλαγή λόγω της διόρθωσης των γραπτών από τον οικείο καθηγητή : « Τα γραπτά των μαθητών θα βαθμολογούνται από τον οικείο καθηγητή. Η ρύθμιση αυτή ανοίγει πόρτες και παράθυρα για συναλλαγές και πιέσεις, υπονομεύοντας το αδιάβλητο της βαθμολόγησης, ειδικά μετά τις ανατροπές στις εργασιακές σχέσεις των εκπαιδευτικών οι οποίοι υπηρετούν σε ιδιωτικά σχολεία» Δηλαδή κυρίως οι των ιδιωτικών σχολείων είναι ευεπίφοροι σε διαφθορά;  

Συνεχίζει παρακάτω: «Τη διάλυση επιδιώκουν, που θα την πετύχουν καθιερώνοντας τον θεσμό του εκπαιδευτικού delivery ή του αναλώσιμου καθηγητή. Με τα νέα ωρολόγια προγράμματα και με την αύξηση του ωραρίου, μια μεγάλη μερίδα εκπαιδευτικών δεν θα μπορεί να συμπληρώσει ωράριο. Κανένα πρόβλημα. Οι εκπαιδευτικοί θα μπορούν πλέον να διανέμουν το εκπαιδευτικό τους πακέτο μέχρι σε τέσσερα διαφορετικά σχολεία.»

Εδώ έχουμε μια ευθεία επίθεση στον ορθό λόγο. Πως γίνεται να έχουμε αύξηση ωρών βάσει προγράμματος και ταυτόχρονα οι καθηγητές –γενικώς κι αορίστως- να αποκτούν πρόβλημα συμπλήρωσης ωραρίου . Αλήθεια, το ωράριο τους πριν με τις λιγότερες ώρες, ήταν επαρκέστερα συμπληρωμένο;

Θα καταλάβαινα ένα επικριτικό σχόλιο για την κατάργηση κάποιων ειδικοτήτων όπως της πληροφορικής  η των καλλιτεχνικών.

 Τέλος στο άρθρο της  «Οι κύριες ρυθμίσεις του Λυκείου - εξεταστικού κέντρου» στις 11  Αυγούστου 
http://www.avgi.gr/article/760320/oi-kuries-ruthmiseis-tou-lukeiou-exetastikou-kentrou  γίνεται μια αναφορά στην ισότητα ευκαιριών που υπονομεύεται από τα κατά 50% κοινά θέματα εξετάσεων. Γράφει:  «Επιπλέον, η ρύθμιση των εξετάσεων μεικτού χαρακτήρα δημιουργεί έναν εκπαιδευτικό Φρανκεστάιν, καθώς από τη μία πλευρά υπονομεύει την ισότητα ευκαιριών (δηλαδή όλοι να αντιμετωπίζουν θέματα αντίστοιχης δυσκολίας) και από την άλλη λειτουργεί ισοπεδωτικά, περιορίζοντας τις ευκαιρίες των πιο αδύναμων μαθητών»

Θεωρεί δηλαδή –αν καταλαβαίνω σωστά- πως τα κοινά θέματα σε μαθητές με διαφορετική αφετηρία θα είναι εις βάρος των ασθενέστερων οικονομικά και χωροταξικά.

Όμως όσα χρόνια θυμάμαι να ασχολούμαι με τα εκπαιδευτικά πράγματα, πάντοτε είχαμε μαθητές από χωριά κωμοπόλεις κι αστικά κέντρα, να δίνουν Πανελλήνιες εξετάσεις σε κοινά θέματα ανεξάρτητα από την ελλιπή, η σωστή, η πληρέστερη προετοιμασία τους. Και δεν μπορεί να γίνει διαφορετικά. Δεν θα δώσω συγχωροχάρτι σ’ ένα γιατρό, σ' ένα δικηγόρο, η ένα μηχανικό διότι δεν κατάφερε να φτάσει στο επίπεδο που έπρεπε λόγω αφετηρίας.

Εξάλλου νομίζω ότι με το νέο σύστημα που προτείνεται από το Υπουργείο Παιδείας, ελαφρώς λαμβάνεται υπ’ όψιν το επίπεδο των μαθητών, αφού το υπόλοιπο 50% των θεμάτων και η διόρθωση είναι ευθύνη του οικείου καθηγητή, που ξέρει με ποιους έχει να κάνει.

Νομίζω ότι είναι πολύ νωρίς για να βγάλουμε συμπεράσματα για το αν το Λύκειο θα οδηγηθεί σε καλύτερη μοίρα η όχι, με τα νέα μέτρα  Πάντως η δημιουργία τράπεζας θεμάτων και το γεγονός ότι οι προαγωγικές και οι απολυτήριες εξετάσεις θα έχουν ουσιαστικό ρόλο είναι στην σωστή κατεύθυνση. Αν ξεκινήσει κι εκείνη η «καταραμένη» αξιολόγηση πιστεύω ότι θα μπορούμε να μιλάμε για πέρασμα σε νέα εποχή.   

Ανώτερο από Parker

Δευτέρα Γυμνασίου. Σχολικόν έτος 1970 -71. Η Εθνική κυβέρνησις δωρίζει σε όλα τα σχολεία της χώρας προτομές του Μεγαλέξανδρου. Έτσι. Στα καλά καθούμενα. Επ’ ευκαιρία της δωρεάς, ομιλία συφοριασμένου φιλόλογου μετά την πρωινή προσευχή, που τα κατάφερε κι έβγαλε τον κομμουνισμό εχθρό του μεγάλου Μακεδόνα στρατηλάτη.  Η έννοια της διαλεχτικής, μας ήταν άγνωστη ακόμα, αλλά κάτι δεν πήγαινε καλά με την αντιδιαστολή. Πάντως το παλαμάκι και τα ζήτω ήταν δεδομένα.Η ύπαρξη του Parker στη μπροστινή θήκη της τσάντας ήταν δηλωτική ανωτέρας ποιότητος. Οι μεγάλοι τον έβαζαν στην κωλότσεπη έτσι ώστε να περισσεύει μόνο το χαρακτηριστικό βελάκι  Αρκούσε. Οι άσχετοι χρησιμοποιούσαν εκείνους τους κίτρινους γερμανικής κατασκευή - πριν τους Μπικ- τους Schneider.Ο Δημητράκης μάζευε τα φραγκοδίφραγκα που περίσσευαν απ’ το χαρτζιλίκι κανά τριάρι μήνες. Όταν έφτασε στο αστρονομικό ποσό των τριάντα πέντε δραχμών τα ‘βαλε στην τσέπη, πέρασε α’ τον μπακάλη της γειτονιάς και μετέτρεψε τα λιανά σε χαρτονομίσματα -μην μας πάρουν και για διακονιαρέους- και μπήκε με αέρα στο ένα απ’ τα δυο κεντρικά βιβλιοχαρτοπωλεία της μικρής μας πόλης. Εκείνος ο μεταλλικός  ασημί Parker (όχι χρώματα και μαλακίες) ο λεπτός, ήταν ξαπλωμένος καιρό τώρα στην προθήκη και περίμενε.  Ο χοντρός ήταν πιο φτηνός αλλά δεν άξιζε. Τον έδειξε αμίλητος. Ο κοντοστούπης βιβλιοπώλης , ο ένας απ’ τους δυο συνεταίρους, εκείνος με τα μισά γυαλάκια -είχε κάνει και στην Αμερική – τον κοίταξε διερευνητικά.
-Άστο αυτό. Έχω ένα, ανώτερο από  Parker, και του 'δειξε ένα χρυσό λεπτό μεταλλικό στυλό.  Τέτοιο δεν έχει άλλος, θα είσαι και ο πρώτος.
-Ανώτερο από Parker;
-Ανώτερο δεν το κουβεντιάζω. Εγώ να πουλήσω θέλω.  Όποιο θέλεις παίρνεις.
Αλλά… άφησε μισοτελειωμένη την πρόταση και το υπονοούμενο σερνότανε. 
Η κοσμοθεωρία ανατράπηκε. Ο πειρασμός της πρωτιάς υπερίσχυσε. 
-Εντάξει αποδέχτηκε ο μικρός . Η συναλλαγή ολοκληρώθηκε κι απ’ την επόμενη μέρα το εργαλείο έκανε την μόστρα του, αφημένο αδιάφορα στο αυλάκι του ξύλινου θρανίου, έτοιμο να χρησιμοποιηθεί όταν χρειαζόταν. Στα διαλείμματα έμπαινε στην τσέπη δι’ ευνόητους λόγους. Αυτά για κανα δυο μήνες. Όταν κάποια στιγμή σώθηκε το μελάνι, μπήκε κορδωτός ο Δημητράκης στο μαγαζί, γυρεύοντας το ανταλλακτικό. Ο ποντικομουρης τον κοίταξε, κοίταξε και το στυλό .-Ανταλλακτικό; Δεν έχουμε.
-Μα είναι ανώτερο από  Parker 
-Ναι αλλά δεν μας έχουν στείλει ανταλλακτικά. Πέρνα τον άλλο μήνα με τις νέες παραλαβές μήπως έχει τίποτα.
Σαράντα χρόνια τώρα όταν του προτείνουμε κάτι μας ρωτάει. Ανώτερο από Parker;

Σχεδίασμα

Όταν οι άνθρωποι πλησιάζουν την τελευτή, εάν διατηρούν σώας τα φρένας τους, ( ξέρετε η άνοια λειτουργεί λυτρωτικά ως προς τον φόβο του θανάτου) είναι λογικό να ανασύρουν από το παρελθόν, εμπειρίες και εικόνες, που τους σημάδεψαν.

Κι όταν τις μοιράζονται μαζί σου είναι εύκολο ν' αποκτήσεις την ψευδαίσθηση πως ήσουν κι εσύ εκεί. Ειδικά αν περπατάς στους ίδιους δρόμους .

Δρομάκια και δρόμοι και μικρές πλατείες που είδαν τους 400 να τους πηγαίνουν για εκτέλεση. Και μετά από μερικά χρόνια τους αντάρτες να πηδούν τις χαμηλές μάντρες κι από σπίτι σε σπίτι να πλησιάζουν το Θηλέων, που ήταν ταμπουρωμένοι οι ταγματασφαλίτες. Οι κάθετοι δρόμοι βλέπεις ήταν απροσπέλαστοι λόγω των πολυβόλων.

Έλεγε ο γερο Ιπποκράτης για τον γερμανό εξωμότη που είχε πάει με το ΕΑΜ και είχε βουτήξει κι ένα πολυβόλο και το χε πάρει μαζί του. Έλεγε πως τούδειχνε που να βαράει όταν περικύκλωσαν το Πάνθεον και τελικά τόκαψαν.

πόσες διαστάσεις άραγε;

Τίναξα απ' την ράχη μου

το φορτίο του χαμού μου.

Ξεπέρασα με το νου το συναπάντημα

στην αρένα της φθοράς

και βρήκα τη λύτρωση,  καταργώντας τον χρόνο.

Τέταρτη και χιλιοστή διάσταση της ύπαρξης

ο νους π' αχαλίνωτος οδηγεί στο ηδονικό.

Ανάσταση στο Νεκροταφείο

Εδώ και 30 χρόνια κάνω Ανάσταση στο κοιμητήριο της πόλης μου.
Είναι ένα έθιμο παλιό στην πόλη (φαντάζομαι κι αλλού), όσοι έχουν νεκρούς να κάνουν Ανάσταση πάνω απ' τον τάφο. Επειδή όμως ο οικογενειακός τάφος γύρω απ’ τον οποίο στεκόμαστε (για το εικοσάλεπτο είναι η αλήθεια , μέχρι να πει ο παπάς το Χριστός Ανέστη), είναι σχεδόν στην είσοδο του ναού και του κοιμητηρίου, με πολλά φώτα, κόσμο που πηγαινόρχεται και γενικότερα καθόλου κατανυκτικό ύφος, δεν είχα πάρει χαμπάρι τι σημαίνει επί της ουσίας Ανάσταση στο Νεκροταφείο.
Μέχρι πέρυσι. Που αποφάσισα να ανάψω ένα κερί στον τάφο ενός συγγενικού μου προσώπου πρόσφατα χαμένου και μόνου του στον κόσμο και που ήξερα ότι κανείς άλλος δεν θα νοιαζόταν. Ο ίδιος βέβαια,, αν μ’ έβλεπε, το πιθανότερο είναι να με διαολόστελνε καθότι μάλλον αρχειομαρξιστής στα νιάτα του και σίγουρα παραιτημένος από τα εγκόσμια, στα γεράματα του υπήρξε.
Έτσι αφού φτάσαμε αρκετά νωρίτερα από το «δεύτε λάβετε…» όταν ακόμα ο ψάλτης επαναλαμβάνει μονότονα το «κύματι θαλάσσης…» άφησα όπως όλοι την λαμπάδα μου πάνω στο οικογενειακό μνήμα να αναπαύεται και παίρνοντας δυο κεριά άρχισα να ψάχνω μέσα στο σκοτάδι τον τάφο του μπάρμπα μου. Κι εκεί έπαθα σοκ. Δεν μπορούσα να το φανταστώ αυτό που έβλεπα και στο όποιο συμμετείχα . Εκατοντάδες άνθρωποι δίπλα στα μνήματα στο σκοτάδι με κεράκια να περιμένουν και να ανταλλάσσουν ευχές φροντίζοντας τα λουλούδια και ανάβοντας τα λιβανιστήρια. Μια απόκοσμη εικόνα θλίψης και αναμονής και -δεν μου το βγάζεις από το μυαλό- ευτυχίας για το ότι εμείς είμαστε εκεί κι οι άλλοι από κάτω.

Στο βαπόρι για την Αμέρικα.

 Που λες, εκείνα τα χρόνια πολύς κόσμος έφευγε στην Αμερική να βρει την τύχη του. Και δεν ήταν όλοι φτωχοί που ψάχναν για δουλειά. Ήταν κι άλλοι που ’πρεπε να φύγουν. Να σα ντον Γιάννη. Ήμουν δεν ήμουν δεκατρίο χρονώ και κείνο το βράδυ ότι είχα βγει από τον αργαλειό και τύλιγα το νήμα στη σαΐτα για να γλυτώσω απ’ τις φωνές, όταν άκουσα το χτύπημα στο τζαμιλίκι της πόρτας. Ποτές δεν κατάλαβα γιατί οι πόρτες αυτές είχαν τα τζάμια απέξω και τα ξύλινα παντζούρια από την μέσα μεριά.

Σιγανό χτύπημα, παρακλητικό σα να θελε να μην ακουστεί, σα να το μετάνιωσε την στιγμή που χτύπησε. Άνοιξε την πόρτα πατώντας το ζεμπερέκι(1) και μπήκε απ’ το δρόμο· μικρόσωμος, μαυριδερός, κάτι μου θύμιζε. Κοίταξε κατά τη μάνα μου που είχε προβάλει απ’ την κουζίνα.

-Καλησπέρα θειά μουρμούρισε.

-Καλώς τον Γιάννη αντιγύρισε  η μάνα μου. Πως βρέθηκες βρε τέτοια ώρα εδώ; Τι κάνει η μάνα σου; 

Ξαφνικά τον θυμήθηκα. Ο Γιάννης της Σπύραινας του Δασκαλέα.

Δεν είχε πατέρα, -τ’ ορφανό- λέγανε πίσω απ’ την πλάτη του όταν πέρναγε στο καφενείο. Με την οικογένεια του κρατάγαμε  τη συγγένεια, τριτοξάδερφα, κάτι τέτοιο. Το σπίτι του ήταν σιμά στον πύργο του Μούρτζινου(2)  απ’ την μεριά της μισογκρεμισμένης μάντρας που ανεβαίναμε να σώσουμε(3) κάνα σύκο το καλοκαίρι. Άκουγα που μουρμούραγαν οι δικοί μου, πως ήταν ακουμπισμένοι οι Δασκαλαίοι στους Τρουπάκηδες(4)  αλλά δεν καταλάβαινα τι παναπεί αυτό κι αν είναι κακό.

-Θειά έχεις να με βάλεις πουθενά γι απόψε; Με ψάχνουνε.

-Ωχου τρομάρα μου. Τι πήγες κι έκαμες μωρέ μουρλέ;  Ποίονε  βρε; Άσε, μη μου πεις καλύτερα, να μην τόχω κρίμα στο λαιμό μου. Τι θα κάμομεν τώρα; Αρχίνισε το μοιρολόι και ταυτόχρονα τον άρπαξε απ’ το μπράτσο και τον τράβηξε προς το πορτόνι (5)  που έβγαζε απ’ το πλάι στην κύρια είσοδο με την ξύλινη σκάλα που οδηγούσε στις κάμαρες. Άντε πάνω στο μικρό δωμάτιο δεξιά και θάρθω να σου φέρω ένα σεντόνι . Έχεις φάει τίποτα;  Η μάνα μου ήξερε. Δεν αναρωτήθηκε. Ο γδικιωμός(6) καλά κρατούσε. Χρόνια τώρα οι Δασκαλαίοι είχαν αμάχη με τους Σωτηριάνους.

-Όχι δεν έχω φάει αλλά δεν πάει κάτω τίποτα. Να πάρω μια ανάσα λίγες ώρες και να συνεχίσω θειά . Μόνο λίγο νερό αν μπορείς.

-Σμαράγδω, μου φώναξε  η μάνα μου, αϊ να φέρεις την κανάτα κι ένα ποτήρι για τον Γιάννη. Έφυγα κατά την κουζίνα κι άκουσα την πόρτα ν’ ανοίγει. Ο πατέρας μου είχε τελειώσει το λασκενέ (7) στο καφενείο κι είχε γυρίσει. Χωρίς να χρειαστεί να πάω να τον φωνάξω. Μέσα στον καφενέ δεν έμπαινα Απαγορευμένος τόπος. Ο καφετζής είχε το νου του κι άμα έβλεπε παιδί στην πόρτα πήγαινε πάνω απ’ την πλάτη του γονιού κι ειδοποιούσε μ’ ένα σκούντημα

Με το που πέρασε την πόρτα, κατάλαβε χωρίς να χρειαστούν  λόγια. Κούνησε το κεφάλι για καλησπέρα και πήγε στη θέση του στο τραπέζι αμίλητος. Περίμενε να με τραβήξει  η μάνα μου κατά την κουζίνα κι έπιασε να κουβεντιάζει χαμηλόφωνα με τον μουσαφίρη. Δεν είπανε πολλά. Ο Γιάννης σηκώθηκε και τράβηξε κατά τη σκάλα. Αυτό σήμαινε ελευθέρας. Μπορούσα να επιστρέψω στη σάλα. Κάθισα στο διπλό ντιβάνι πίσω απ’ τον αργαλειό της μάνας μου με τον ξεχειλωμένο σουμιέ που χρησίμευε και ως καναπές . Εκεί παίρναμε και κάνα υπνάκο τα μεσημέρια ή το βραδάκι, πριν ανεβώ για το δωμάτιο. Ξάπλωνα χαζεύοντας την κεντημένη πάντα που κάλυπτε τον τοίχο στο πλαϊνό, κρύβοντας τον πεσμένο σοφά. Τα ιστορημένα με σταυροβελονιά, πάνω στην λινάτσα, λιοντάρια ήταν μέλη της οικογένειας πια, μετά από τόσα χρόνια που κοσμούσαν τον τοίχο. 

Η Νότα πήγε κι έκατσε δίπλα του πιάνοντας το μόνιμο  πλεχτό που πολέμαγε καιρό τώρα. 
-Τι θα κάμομεν Παναγιώτη αναρωτήθηκε φωναχτά ελπίζοντας να δώσει κι η ίδια την απάντηση. Ο γέρος δεν το σκέφτηκε καθόλου.

-Τι να κάμομεν; Να κοιμηθεί απόψε και το πρωί να πάει στην ευχή του Θεού κι όσο πιο μακριά μπορεί γιατί…. Δεν απόσωσε ξέροντας ότι θα ’λεγε τα ίδια και τα ίδια. Το ξέρε το τροπάρι. Το πρώτο φονικό είχε γίνει χρόνια πριν. Ο τελευταίος που είχε χαθεί ήταν ο μπάρμπας του Γιάννη ο αδερφός του πατέρα του, ήσυχος άνθρωπος αλλά βλέπεις η οικογένεια χρώσταγε αίμα. Και τώρα είχε έρθει η σειρά του μικρού να συνεχίσει το γαϊτανάκι .

-Βαλε να φάμε γύρισε στη μάνα μου κι ας λέει ότι δεν θέλει. Πήγαινε του μια μπουκιά ψωμί. Θαναι νηστικός αλλά ντρέπεται. Τον είδα που γύρισε κατά τον τοίχο στο πλάι και κοίταξε τις μπιστόλες.  Τις είχε κρεμασμένες από δυο στραβωμένες χοντρές πρόκες,  διμούτσουνες(9) μπροστογιομή(10) τριάντα χρόνια γεμάτες, έτοιμες. Για την κακιά την ώρα. Δεν τα εμπιστευόταν τούτα τα καινούργια με τους μύλους και τις σφαίρες που  τα βλέπε σε φίλους να τα θαυμάζουν. Πολύ μικρά, γυαλιστερά δεν ήταν σίγουρο ότι θα δούλευαν. Ενώ το μπροστογιομή ότι του βάλεις θα βγάλει, έλεγε και ξανάλεγε.

Έβαλε ένα ποτήρι κρασί έκαμε σταυρό και μου κάνε νόημα.

 -Έλα να κάτσεις να φάμε. Κάθισα απ’ την άλλη πλευρά, δεν ρώτησα , ήξερα ότι  υπάρχουν πράγματα που δεν πρέπει να ρωτάνε οι μικρότεροι  Τι κάματε σήμερα, πέταξε για να αλλάξει το κλίμα και να κόψει την κουβέντα για τους Δασκαλιάνους και τις σκοτούρες τους. Γύρισα και του ’δειξα με περηφάνια στον λάκκο(11) το τεντωμένο πανί .

 -Ύφανα κουκουλάρικο(12) και τόμαθα και βγαίνει ίδιο συνέχεια. . Άμα το τελειώσω θα φτιάξω ένα φουστάνι για καλό. Θα περσέψει και για πουκάμισο τον καλόπιασα. Γέλασε κάτω απ’ τα μουστάκια του. 

-Καλά θα δούμε, μουρμούρισε. Τρώγε τώρα να πας για ύπνο, νύχτωσε δεν θα σηκώνεσαι το πρωί. Ήταν η μόνιμη επωδός για να με στείλουν για το κρεβάτι. Άλλες φορές έπεφτε παρακάλιο να μείνω λίγο. Η κουβέντα των μεγάλων και τα απαραίτητα κουτσομπολιά για την γειτονιά ήταν καλύτερα κι από τα παραμύθια της γιαγιάς μου. Τούτη τη φορά όμως καταλάβαινα ότι δεν θα ’παιρνε κουβέντα. Ανέβηκα και ξάπλωσα αλλά ύπνο δεν είχα.

Είχε περάσει ώρα και το χτύπημα στην πόρτα με τίναξε απ’ το στρώμα. Κρεμασμένη στο ξύλινο κάγκελο στο κεφαλόσκαλο, τους είδα να μπαίνουν, καλησπερίζοντας τον πατέρα μου που τους άνοιξε.

-Καλώς τους. Πως τέτοια ώρα από δω; Κάτι απάντησαν κι έκατσαν στο τραπέζι.

Προσεχτικοί, διακριτικοί,  μπορεί να είχαν φονικό μπροστά τους, αλλά το σέβας στον οικοδεσπότη ήταν πάνω απ’ όλα.

-Μπάρμπα Πότη έχουμε χρέος, άκουσα τον μεγαλύτερο. Δεν γίνεται αλλιώς Δεν γυρίζουμε πίσω με αδειανά χέρια Το αίμα σκούζει και βοά.

-Ναι ξέρω, σκίζει λαγκάδια και βουνά αντιγύρισε ο γέρος. Αλλά πρέπει κάποια στιγμή να τελειώσει. Σώνει. Έπρεπε να ‘χουν κανονίσει οι γερόντοι να πάτε σε φτιάξη. Να γενεί ψυχικό(13) Δεν θα μπει τέρμα  ποτές έτσι όπως πάει. Καλά, πέστε τώρα εδώ στο κρεβάτι να βγάλουμε τη νύχτα και άμα φωτίσει  βλέπουμε. Τους άφησε τη λάμπα του πετρελαίου χαμηλωμένη και ανέβηκε στην κάμαρά του.

Έτσι κείνο το βράδυ  κοιμίσαμε το φονιά στο δωμάτιο απάνω και τους αδερφούς του σκοτωμένου κάτω. Αφώτηγα σηκώθηκε ο γέρος, τον κατέβασε από την κλαμπανή(14) στην αυλή, πήδηξε τη μάντρα πίσω απ’ το σπίτι και χάθηκε στο σκοτάδι. Ο γέρος γύρισε ήσυχος στο κρεβάτι του σίγουρος πως οι διώκτες δεν υπήρχε περίπτωση ν’ ανέβουν τη σκάλα. Δεν υπήρχε μεγαλύτερη ντροπής απ’ το να μη δείξουν εμπιστοσύνη στον οικοδεσπότη τους. Κοιμόντουσαν κάτω από τις πιστόλες του σίγουροι και ασφαλείς,  την ώρα που ο Γιάννης της Σπύραινας έφτανε στο Πεταλίδι(15) στον μπάρμπα του να κρυφτεί, ξεκινώντας μαύρη ζωή κλεισμένος μέσα, μέχρι να βρει βαπόρι για την Αμέρικα. 

Γιατί δεν κατάλαβε.

Halt, φώναξε ο σκοπός απ’ το φυλάκιο στη γωνία του στρατοπέδου. Ξέρεις, εκεί στη Λακωνικής.  Ήταν περασμένες οχτώ, αλλά καλοκαίρευε πια και βάσταγε το φως ακόμα. Η απαγόρευση όμως ήταν στις εφτά κι έτσι κουνούπι δεν κυκλοφόραγε.

Η γριά η Λιού, του Λία του Σκαλέα ντε, ζαλωμένη με τον μπόγο που κουβάλαγε απ’ το Πραστίο πέντε ώρες δρόμο και γι’ αυτό σκυφτή, σήκωσε τα μάτια και κοίταξε το νεαρό -σχεδόν παιδί – με το ατσάλινο κράνος χωμένο βαθιά ως τα μάτια και τη γκρίζα μάλλινη στολή, που έχοντας κατεβάσει το αυτόματο απ’ τον ώμο, ξαναφώναξε κάτι σαν γαύγισμα.

Τι να λέει τώρα τρομάρα του; Άσε με στη συφορά μου χριστιανέ μου. Λίγο ακόμα να φτάσω στο μανιατοπάζαρο, να ξαποστάσω.

Άκουσε το μπαμ. Μέσα από τα κλειστά παράθυρα ζούσα κι εγώ όπως κι άλλοι πολλοί,  την ματαίωση της λογικής και την κυριαρχία του παράλογου.  Κανείς δεν κότησε  να βγει. Τη μαζέψαν το πρωί με το κάρο της Δημαρχίας.

Γιατί δεν κατάλαβε.  

Το τηλεφωνημα

Εννέα παρά δέκα. Έχω ανοίξει τις πόρτες του γραφείου προς την βεράντα ώστε να μπει φρέσκος αέρας, η γραμματέας μου, η Όλγα δεν έχει έλθει ακόμα και απολαμβάνω το τεταρτακι πριν απ’ το μάθημα. Το τηλέφωνο τέτοια ώρα μόνο από κάποια μαμά, που θέλει να δηλώσει ότι το βλαστάρι της θα λείψει σήμερα, μπορεί να προέρχεται. 
- Τον κύριο Αργυρίου παρακαλώ. 
- Ο ίδιος.
- Κύριε Αργυρίου διάβασα την ανακοίνωση σας στην εφημερίδα, για το ταξίδι σ’ αυτό το κέντρο εκεί στην Ελβετία . Εκεί που σκοπεύετε να πάτε τους μαθητές. Εκεί που ανακάλυψαν – πρόκειται ν’ ανaκαλύψουν; - αυτό το πράγμα του Θεού ή κάπως έτσι. Να σας ρωτήσω κάτι ; Τι ακριβώς είναι αυτό το σωματίδιο; 
Ωχ! Η ερώτηση που πάντα φοβάται το ιερατείο . Η ερώτηση που μπορεί να απαντηθεί μόνο σε ειδικούς. Και που δεν πείθονται με τίποτα οι ‘απέξω’, ότι δεν υπάρχει τρόπος να καταλάβουν. Ότι είναι περίπου σαν να θέλουν να διαβάσουν Σαίξπηρ στο πρωτότυπο, χωρίς γνώση του αγγλικού αλφάβητου.
- Τι μας χρειάζεται όλο αυτό το πρόγραμμα; Σε τι θα μας εξυπηρετήσει αυτή η γνώση; Έχουν στήσει ένα κέντρο έρευνας για κάτι παντελώς άχρηστο. Κοστίζει δισεκατομμύρια για να μην πω τρισεκατομμύρια, την στιγμή που τα παιδάκια στην Αφρική πεθαίνουν από την πείνα και τις αρρώστιες. 
Ξανακοίταξα το ρολόι μου. Κοντεύει εννέα. Η ζέστη είναι ακόμα σε υποφερτά επίπεδα αλλά όχι για πολύ. Μα καλά στον ύπνο της μ’ έβλεπε; Άρπαξα την πάσα αποσιωπώντας το μέρος της ερώτησης που αναφερόταν στο επιστημονικό κομμάτι κι εστίασα στο εύκολο, δηλαδή στο οικονομικό. 
- Κυρία μου δεν είναι έτσι ακριβώς τα πράγματα. Ο προϋπολογισμός του CERN δεν είναι τρισεκατομμύρια. Και είναι ασήμαντος μπροστά στα εξοπλιστικά προγράμματα κάποιων χωρών συμπεριλαμβανομένης και της δικής μας. 
- Ναι δεν είναι τρισεκατομμύρια ίσως υπερέβαλα, αλλά παραμένει ένα μεγάλο ποσό που θα μπορούσε να διατεθεί σε άλλους τομείς, παραδείγματος χάριν στην έρευνα για τον καρκίνο. 
- Μα το ένα δεν εμποδίζει το άλλο. Απάντησα προσέχοντας την λανθάνουσα καλλιέργεια που ένδειξη της ήταν εκείνο το σωστά ειπωμένο « …χάριν» 
- Το επιβεβλημένο είναι να γίνονται και τα δυο. Ποιος σας είπε ότι δεν γίνονται έρευνες για τον καρκίνο και για άλλα αντίστοιχα προβλήματα; Πείτε μου όμως με ποιαν μιλαω; Η φωνή στην άλλη άκρη της γραμμής έχει αρχίσει να δημιουργεί εικόνα σαν ολόγραμμα μπροστά μου. Εβδομηντάρα, καλοστεκούμενη, αξιοπρεπής αστή, που ενημερώνεται απ’ τον ημερήσιο τύπο και ενδιαφέρεται για το καλό της ανθρωπότητας. Κάποια πρόσφατα προβλήματα υγείας συγγενικών της προσώπων έχουν αυξήσει την ευαισθησία της. 
- Κύριε Αργυρίου μπορεί να μην έχω σπουδάσει αλλά δεν είμαι αμόρφωτη. Φωτοπούλου λέγομαι. Βρέθηκα εδώ σε μια αίθουσα αναμονής και μια και είχα χρόνο σκέφτηκα να σας πάρω στο τηλέφωνο… Στις 9 το πρωί; Λίγο πριν μπω σε μια αίθουσα με μερικούς (και μερικές) 17ρηδες που καμία όρεξη δεν έχουν να ξυπνούν με την ανησυχία αν ο αρμονικός ταλαντωτής είναι απομονωμένο σύστημα ; Πρέπει να λύσω τα υπαρξιακά ερωτήματα μιας, απ’ ότι ακούγεται, υπερηλίκου κυρίας που βρήκε ευήκοον ους, θρονιάστηκε στο σαλονάκι του γιατρού της κι έχει όρεξη για ευπρόσωπη διαμάχη; 
- Κυρία μου η έρευνα στο CERN δεν είναι τόσο απλή ιστορία . Δεν πρόκειται μόνο για την ανεύρεση η μη, ενός καταραμένου φαντάσματος . Για να φτάσουν σ’ αυτό που έγινε ευρύτερα γνωστό, ασχολούνται χιλιάδες άνθρωποι κι έχει γίνει έρευνα σε πάρα πολλούς τομείς με σπουδαία αποτελέσματα. Όλη η δουλειά και οι ανακαλύψεις που γίνονται δεν έχουν εμπορικά κίνητρα. Είναι ελεύθερα προσβάσιμα σ’ όλους και προσφέρονται στην ανθρωπότητα δωρεάν . Το πρωτόκολλο www εκεί ανακαλύφθηκε και σήμερα έχει αλλάξει τον ρου της ιστορίας. Το έργο του CERN είναι η καθαρή επιστήμη, η διερεύνηση θεμελιωδών ερωτημάτων για τη Φύση Τι είναι η ύλη; Από πού προέρχεται; Πως σχηματίζει άστρα, πλανήτες και ανθρώπινα όντα. Δεν φοβήθηκα τον στομφώδη «ρου» διότι ήξερα ενδόμυχα ότι και θα καταλάβαινε τι της έλεγα (λόγω ηλικίας θα είχε άνεση με τα καθαρευουσιάνικα) αλλά πιθανόν να κέρδιζα και τις εντυπώσεις. Ταυτόχρονα πήρα το ρίσκο με αυτό για «τα ανθρώπινα όντα» για να ελέγξω τη θρησκοληπτική της προσέγγιση. 
- Ναι κύριε Αργυρίου όλα αυτά καλά τα λέτε σεις οι επιστήμονες αλλά ο απλός κόσμος έχει άλλες έννοιες και δεν μπορεί ν’ αποδεχτεί την σπάταλη για μια έρευνα που δεν οδηγεί πουθενά. Σας μιλώ ειλικρινά, το συζητούσα προχθές με πολύ σοβαρούς επιστήμονες, γνωστούς ιατρούς . Τα ονόματα τους δεν σκοπεύω να τα αναφέρω διότι δεν παίζουν κανένα ρόλο , αλλά δεν είναι οι πρώτοι τυχόντες. Κι αυτοί είχαν την ίδια άποψη. Ότι δηλαδή πρόκειται για σπατάλη χρημάτων σε μια άνευ χρησιμότητας έρευνα…. 
Είχε πάρει φόρα. Αυτά που σκόπευε να πει θα τα άκουγα. Αλλά είχε αρχίσει να μ’ αρέσει. Η Όλγα που εν τω μεταξύ έχει κατάφτασες αέρινη, πλημμυρίζοντας τον χώρο εκείνο το θαλασσινής έμπνευσης άρωμα της μου κάνει νοήματα. Ναι ήθελα καφέ απάντησα στη νοηματική και την ξαπόστειλα, ώστε να μην μου χαλάσει την αντέγκληση που είχε αρχίσει να έχει ενδιαφέρον. Οι γιατροί θάπρεπε να μην μιλούν, σκέφτηκα. Χρησιμοποιούν τις ακτίνες Röntgen και τους μαγνητικούς τομογράφους γιατί κάποιοι μανιακοί της έρευνας κάθισαν κι ασχολήθηκαν με την ιδιοπεριστροφή των πρωτονίων και κάτι άλλα τέτοια περίεργα. Διέκοψα λίγο απότομα τον ανερμάτιστο μονόλογο στον οποίο είχε επιδοθεί αποφασίζοντας να επιτεθώ με επιχειρήματα που θα μετέφεραν σε άλλο γήπεδο την μπάλα. 
- Κυρία Φωτοπούλου, μ’ αυτή την λογική η μελέτη των αρχαίων κλασσικών μας είναι άχρηστη . Ήξερα ότι αυτό θα πόναγε. 
- Λογοτεχνία διαβάζετε; Κακώς, δεν χρησιμεύει σε τίποτα. 
- Δεν είναι το ίδιο. Η λογοτεχνία δεν κοστίζει.    Τόλμησε να ψελλίσει αλλά δεν την άφησα να πάρει ανάσα. 
- Κι όλες οι πανεπιστημιακές έδρες μελέτης της λογοτεχνίας δεν έχουν κόστος; Γιατί να μην διαθέσουμε όλα αυτά τα χρήματα σε άλλα κανάλια που θα ανακουφίσουν την ανθρωπότητα; 
Δεν περίμενα βέβαια ότι θα πάρω απάντηση. Η ηλικία και η κοινωνική κατάσταση που υπέθετα ότι έχει, έβαζαν τα γράμματα και τις τέχνες πολύ ψηλά στην κλίμακα των ανθρώπινων αξιών. Οτιδήποτε εναντίον τους ήταν από απλή βρισιά έως αμαρτία. Η Όλγα είχε αφήσει τον καφέ μπροστά μου και αφού με κοίταξε με απορία, μ’ άφησε να συνεχίσω, αλλά είχα ήδη κερδίσει στα σημεία. 
- Κύριε Αργυρίου δεν με πείθετε. Ότι και να μου πείτε, δεν μου αρκεί  Πέρασε από την διαλεκτική αντιπαράθεση στην δογματική αντιμετώπιση . 
- Να σας αφήσω τώρα …
Ένα περίεργο συναίσθημα με κυρίευσε. Δεν ήθελα να 'χω κερδίσει τόσο εύκολα σ’ αυτή την αντιπαράθεση και δεν ήξερα αν είχα κερδίσει. 
- Κυρία Φωτοπούλου νομίζω ότι αυτό το θέμα θα είχε ενδιαφέρον να γίνει αντικείμενο μιας ευρύτερης συζήτησης . Ίσως θάπρεπε να κανονίσουμε μια διάλεξη η κάτι αντίστοιχο με κάποιους ειδικούς… 
- Ναι βεβαίως, καλημέρα σας κύριε Αργυρίου . Με άφησε όσο απότομα είχε ξεκινήσει τη συζήτηση. Άπλωσα το χέρι για τον καφέ και ξανακοίταξα το ρολόι στον τοίχο Μόλις εννέα και τρία λεπτά. Κι όμως πίστευα ότι είχε περάσει ώρα πολλή. Η αίσθηση του κενού δεν με εγκατέλειπε. Δεν μου άρεσε το γεγονός ότι την είχα αποστομώσει. Γύρισα στην Όλγα, που αφήνοντας το γραφείο της είχε θρονιαστεί απέναντι μου, προσπαθώντας να δικαιολογηθώ. 
- Έχουν αποτρελαθεί;  Στις 9 το πρωί να συζητήσουμε για την κοινωνική αξία του σωματιδίου Higgs.Τι άλλο μας μέλλεται;

ΤΟ ΒΗΜΑ - Προτιμήστε τον μαυροπίνακα! - science

Στα σχολεία ο μαθησιακός πυρετός κορυφώνεται, καθώς το πρώτο τρίμηνο έχει φθάσει σχεδόν στο τέλος του. Οι επιδόσεις άρχισαν ήδη να δοκιμάζονται και να μοιράζονται οι πρώτοι βαθμοί. Και αν τα μαθητικά χρόνια φαντάζουν ξέγνοιαστα για τους μεγαλύτερους, για τα παιδιά ίσως και να μην είναι τόσο ρόδινα. Σε μια υπερσύγχρονη κοινωνία όπου καθημερινά οι μαθητές βομβαρδίζονται από τεχνολογικούς πειρασμούς και από συνεχείς προσθήκες στο ήδη βεβαρημένο πρόγραμμά τους, πώς μπορούν άραγε να βελτιώσουν τους βαθμούς τους και παράλληλα να «γυμνάσουν» τον εγκέφαλό τους ώστε να αφομοιώνει όσο το δυνατόν περισσότερες γνώσεις; Ο αυστριακός «γκουρού» της ψυχιατρικής και επικεφαλής της Ψυχιατρικής Κλινικής του Πανεπιστημίου Ουλμ δρ Μάνφρεντ Σπίτσερ βρέθηκε στην Ελλάδα με αφορμή τη διάλεξή του στο πλαίσιο της εκδήλωσης «Αναπτύσσοντας τις δεξιότητες στο διάβασμα» που διοργάνωσε το Ιδρυμα Ευγενίδου και μας ταξίδεψε στα άδυτα του εγκεφάλου. Εκεί όπου πραγματοποιούνται οι διεργασίες τις οποίες ονομάζουμε μάθηση. {AR}...

ΤΟ ΒΗΜΑ - Προτιμήστε τον μαυροπίνακα! - science