Στο βαπόρι για την Αμέρικα.

 Που λες, εκείνα τα χρόνια πολύς κόσμος έφευγε στην Αμερική να βρει την τύχη του. Και δεν ήταν όλοι φτωχοί που ψάχναν για δουλειά. Ήταν κι άλλοι που ’πρεπε να φύγουν. Να σα ντον Γιάννη. Ήμουν δεν ήμουν δεκατρίο χρονώ και κείνο το βράδυ ότι είχα βγει από τον αργαλειό και τύλιγα το νήμα στη σαΐτα για να γλυτώσω απ’ τις φωνές, όταν άκουσα το χτύπημα στο τζαμιλίκι της πόρτας. Ποτές δεν κατάλαβα γιατί οι πόρτες αυτές είχαν τα τζάμια απέξω και τα ξύλινα παντζούρια από την μέσα μεριά.

Σιγανό χτύπημα, παρακλητικό σα να θελε να μην ακουστεί, σα να το μετάνιωσε την στιγμή που χτύπησε. Άνοιξε την πόρτα πατώντας το ζεμπερέκι(1) και μπήκε απ’ το δρόμο· μικρόσωμος, μαυριδερός, κάτι μου θύμιζε. Κοίταξε κατά τη μάνα μου που είχε προβάλει απ’ την κουζίνα.

-Καλησπέρα θειά μουρμούρισε.

-Καλώς τον Γιάννη αντιγύρισε  η μάνα μου. Πως βρέθηκες βρε τέτοια ώρα εδώ; Τι κάνει η μάνα σου; 

Ξαφνικά τον θυμήθηκα. Ο Γιάννης της Σπύραινας του Δασκαλέα.

Δεν είχε πατέρα, -τ’ ορφανό- λέγανε πίσω απ’ την πλάτη του όταν πέρναγε στο καφενείο. Με την οικογένεια του κρατάγαμε  τη συγγένεια, τριτοξάδερφα, κάτι τέτοιο. Το σπίτι του ήταν σιμά στον πύργο του Μούρτζινου(2)  απ’ την μεριά της μισογκρεμισμένης μάντρας που ανεβαίναμε να σώσουμε(3) κάνα σύκο το καλοκαίρι. Άκουγα που μουρμούραγαν οι δικοί μου, πως ήταν ακουμπισμένοι οι Δασκαλαίοι στους Τρουπάκηδες(4)  αλλά δεν καταλάβαινα τι παναπεί αυτό κι αν είναι κακό.

-Θειά έχεις να με βάλεις πουθενά γι απόψε; Με ψάχνουνε.

-Ωχου τρομάρα μου. Τι πήγες κι έκαμες μωρέ μουρλέ;  Ποίονε  βρε; Άσε, μη μου πεις καλύτερα, να μην τόχω κρίμα στο λαιμό μου. Τι θα κάμομεν τώρα; Αρχίνισε το μοιρολόι και ταυτόχρονα τον άρπαξε απ’ το μπράτσο και τον τράβηξε προς το πορτόνι (5)  που έβγαζε απ’ το πλάι στην κύρια είσοδο με την ξύλινη σκάλα που οδηγούσε στις κάμαρες. Άντε πάνω στο μικρό δωμάτιο δεξιά και θάρθω να σου φέρω ένα σεντόνι . Έχεις φάει τίποτα;  Η μάνα μου ήξερε. Δεν αναρωτήθηκε. Ο γδικιωμός(6) καλά κρατούσε. Χρόνια τώρα οι Δασκαλαίοι είχαν αμάχη με τους Σωτηριάνους.

-Όχι δεν έχω φάει αλλά δεν πάει κάτω τίποτα. Να πάρω μια ανάσα λίγες ώρες και να συνεχίσω θειά . Μόνο λίγο νερό αν μπορείς.

-Σμαράγδω, μου φώναξε  η μάνα μου, αϊ να φέρεις την κανάτα κι ένα ποτήρι για τον Γιάννη. Έφυγα κατά την κουζίνα κι άκουσα την πόρτα ν’ ανοίγει. Ο πατέρας μου είχε τελειώσει το λασκενέ (7) στο καφενείο κι είχε γυρίσει. Χωρίς να χρειαστεί να πάω να τον φωνάξω. Μέσα στον καφενέ δεν έμπαινα Απαγορευμένος τόπος. Ο καφετζής είχε το νου του κι άμα έβλεπε παιδί στην πόρτα πήγαινε πάνω απ’ την πλάτη του γονιού κι ειδοποιούσε μ’ ένα σκούντημα

Με το που πέρασε την πόρτα, κατάλαβε χωρίς να χρειαστούν  λόγια. Κούνησε το κεφάλι για καλησπέρα και πήγε στη θέση του στο τραπέζι αμίλητος. Περίμενε να με τραβήξει  η μάνα μου κατά την κουζίνα κι έπιασε να κουβεντιάζει χαμηλόφωνα με τον μουσαφίρη. Δεν είπανε πολλά. Ο Γιάννης σηκώθηκε και τράβηξε κατά τη σκάλα. Αυτό σήμαινε ελευθέρας. Μπορούσα να επιστρέψω στη σάλα. Κάθισα στο διπλό ντιβάνι πίσω απ’ τον αργαλειό της μάνας μου με τον ξεχειλωμένο σουμιέ που χρησίμευε και ως καναπές . Εκεί παίρναμε και κάνα υπνάκο τα μεσημέρια ή το βραδάκι, πριν ανεβώ για το δωμάτιο. Ξάπλωνα χαζεύοντας την κεντημένη πάντα που κάλυπτε τον τοίχο στο πλαϊνό, κρύβοντας τον πεσμένο σοφά. Τα ιστορημένα με σταυροβελονιά, πάνω στην λινάτσα, λιοντάρια ήταν μέλη της οικογένειας πια, μετά από τόσα χρόνια που κοσμούσαν τον τοίχο. 

Η Νότα πήγε κι έκατσε δίπλα του πιάνοντας το μόνιμο  πλεχτό που πολέμαγε καιρό τώρα. 
-Τι θα κάμομεν Παναγιώτη αναρωτήθηκε φωναχτά ελπίζοντας να δώσει κι η ίδια την απάντηση. Ο γέρος δεν το σκέφτηκε καθόλου.

-Τι να κάμομεν; Να κοιμηθεί απόψε και το πρωί να πάει στην ευχή του Θεού κι όσο πιο μακριά μπορεί γιατί…. Δεν απόσωσε ξέροντας ότι θα ’λεγε τα ίδια και τα ίδια. Το ξέρε το τροπάρι. Το πρώτο φονικό είχε γίνει χρόνια πριν. Ο τελευταίος που είχε χαθεί ήταν ο μπάρμπας του Γιάννη ο αδερφός του πατέρα του, ήσυχος άνθρωπος αλλά βλέπεις η οικογένεια χρώσταγε αίμα. Και τώρα είχε έρθει η σειρά του μικρού να συνεχίσει το γαϊτανάκι .

-Βαλε να φάμε γύρισε στη μάνα μου κι ας λέει ότι δεν θέλει. Πήγαινε του μια μπουκιά ψωμί. Θαναι νηστικός αλλά ντρέπεται. Τον είδα που γύρισε κατά τον τοίχο στο πλάι και κοίταξε τις μπιστόλες.  Τις είχε κρεμασμένες από δυο στραβωμένες χοντρές πρόκες,  διμούτσουνες(9) μπροστογιομή(10) τριάντα χρόνια γεμάτες, έτοιμες. Για την κακιά την ώρα. Δεν τα εμπιστευόταν τούτα τα καινούργια με τους μύλους και τις σφαίρες που  τα βλέπε σε φίλους να τα θαυμάζουν. Πολύ μικρά, γυαλιστερά δεν ήταν σίγουρο ότι θα δούλευαν. Ενώ το μπροστογιομή ότι του βάλεις θα βγάλει, έλεγε και ξανάλεγε.

Έβαλε ένα ποτήρι κρασί έκαμε σταυρό και μου κάνε νόημα.

 -Έλα να κάτσεις να φάμε. Κάθισα απ’ την άλλη πλευρά, δεν ρώτησα , ήξερα ότι  υπάρχουν πράγματα που δεν πρέπει να ρωτάνε οι μικρότεροι  Τι κάματε σήμερα, πέταξε για να αλλάξει το κλίμα και να κόψει την κουβέντα για τους Δασκαλιάνους και τις σκοτούρες τους. Γύρισα και του ’δειξα με περηφάνια στον λάκκο(11) το τεντωμένο πανί .

 -Ύφανα κουκουλάρικο(12) και τόμαθα και βγαίνει ίδιο συνέχεια. . Άμα το τελειώσω θα φτιάξω ένα φουστάνι για καλό. Θα περσέψει και για πουκάμισο τον καλόπιασα. Γέλασε κάτω απ’ τα μουστάκια του. 

-Καλά θα δούμε, μουρμούρισε. Τρώγε τώρα να πας για ύπνο, νύχτωσε δεν θα σηκώνεσαι το πρωί. Ήταν η μόνιμη επωδός για να με στείλουν για το κρεβάτι. Άλλες φορές έπεφτε παρακάλιο να μείνω λίγο. Η κουβέντα των μεγάλων και τα απαραίτητα κουτσομπολιά για την γειτονιά ήταν καλύτερα κι από τα παραμύθια της γιαγιάς μου. Τούτη τη φορά όμως καταλάβαινα ότι δεν θα ’παιρνε κουβέντα. Ανέβηκα και ξάπλωσα αλλά ύπνο δεν είχα.

Είχε περάσει ώρα και το χτύπημα στην πόρτα με τίναξε απ’ το στρώμα. Κρεμασμένη στο ξύλινο κάγκελο στο κεφαλόσκαλο, τους είδα να μπαίνουν, καλησπερίζοντας τον πατέρα μου που τους άνοιξε.

-Καλώς τους. Πως τέτοια ώρα από δω; Κάτι απάντησαν κι έκατσαν στο τραπέζι.

Προσεχτικοί, διακριτικοί,  μπορεί να είχαν φονικό μπροστά τους, αλλά το σέβας στον οικοδεσπότη ήταν πάνω απ’ όλα.

-Μπάρμπα Πότη έχουμε χρέος, άκουσα τον μεγαλύτερο. Δεν γίνεται αλλιώς Δεν γυρίζουμε πίσω με αδειανά χέρια Το αίμα σκούζει και βοά.

-Ναι ξέρω, σκίζει λαγκάδια και βουνά αντιγύρισε ο γέρος. Αλλά πρέπει κάποια στιγμή να τελειώσει. Σώνει. Έπρεπε να ‘χουν κανονίσει οι γερόντοι να πάτε σε φτιάξη. Να γενεί ψυχικό(13) Δεν θα μπει τέρμα  ποτές έτσι όπως πάει. Καλά, πέστε τώρα εδώ στο κρεβάτι να βγάλουμε τη νύχτα και άμα φωτίσει  βλέπουμε. Τους άφησε τη λάμπα του πετρελαίου χαμηλωμένη και ανέβηκε στην κάμαρά του.

Έτσι κείνο το βράδυ  κοιμίσαμε το φονιά στο δωμάτιο απάνω και τους αδερφούς του σκοτωμένου κάτω. Αφώτηγα σηκώθηκε ο γέρος, τον κατέβασε από την κλαμπανή(14) στην αυλή, πήδηξε τη μάντρα πίσω απ’ το σπίτι και χάθηκε στο σκοτάδι. Ο γέρος γύρισε ήσυχος στο κρεβάτι του σίγουρος πως οι διώκτες δεν υπήρχε περίπτωση ν’ ανέβουν τη σκάλα. Δεν υπήρχε μεγαλύτερη ντροπής απ’ το να μη δείξουν εμπιστοσύνη στον οικοδεσπότη τους. Κοιμόντουσαν κάτω από τις πιστόλες του σίγουροι και ασφαλείς,  την ώρα που ο Γιάννης της Σπύραινας έφτανε στο Πεταλίδι(15) στον μπάρμπα του να κρυφτεί, ξεκινώντας μαύρη ζωή κλεισμένος μέσα, μέχρι να βρει βαπόρι για την Αμέρικα. 

Γιατί δεν κατάλαβε.

Halt, φώναξε ο σκοπός απ’ το φυλάκιο στη γωνία του στρατοπέδου. Ξέρεις, εκεί στη Λακωνικής.  Ήταν περασμένες οχτώ, αλλά καλοκαίρευε πια και βάσταγε το φως ακόμα. Η απαγόρευση όμως ήταν στις εφτά κι έτσι κουνούπι δεν κυκλοφόραγε.

Η γριά η Λιού, του Λία του Σκαλέα ντε, ζαλωμένη με τον μπόγο που κουβάλαγε απ’ το Πραστίο πέντε ώρες δρόμο και γι’ αυτό σκυφτή, σήκωσε τα μάτια και κοίταξε το νεαρό -σχεδόν παιδί – με το ατσάλινο κράνος χωμένο βαθιά ως τα μάτια και τη γκρίζα μάλλινη στολή, που έχοντας κατεβάσει το αυτόματο απ’ τον ώμο, ξαναφώναξε κάτι σαν γαύγισμα.

Τι να λέει τώρα τρομάρα του; Άσε με στη συφορά μου χριστιανέ μου. Λίγο ακόμα να φτάσω στο μανιατοπάζαρο, να ξαποστάσω.

Άκουσε το μπαμ. Μέσα από τα κλειστά παράθυρα ζούσα κι εγώ όπως κι άλλοι πολλοί,  την ματαίωση της λογικής και την κυριαρχία του παράλογου.  Κανείς δεν κότησε  να βγει. Τη μαζέψαν το πρωί με το κάρο της Δημαρχίας.

Γιατί δεν κατάλαβε.  

Το τηλεφωνημα

Εννέα παρά δέκα. Έχω ανοίξει τις πόρτες του γραφείου προς την βεράντα ώστε να μπει φρέσκος αέρας, η γραμματέας μου, η Όλγα δεν έχει έλθει ακόμα και απολαμβάνω το τεταρτακι πριν απ’ το μάθημα. Το τηλέφωνο τέτοια ώρα μόνο από κάποια μαμά, που θέλει να δηλώσει ότι το βλαστάρι της θα λείψει σήμερα, μπορεί να προέρχεται. 
- Τον κύριο Αργυρίου παρακαλώ. 
- Ο ίδιος.
- Κύριε Αργυρίου διάβασα την ανακοίνωση σας στην εφημερίδα, για το ταξίδι σ’ αυτό το κέντρο εκεί στην Ελβετία . Εκεί που σκοπεύετε να πάτε τους μαθητές. Εκεί που ανακάλυψαν – πρόκειται ν’ ανaκαλύψουν; - αυτό το πράγμα του Θεού ή κάπως έτσι. Να σας ρωτήσω κάτι ; Τι ακριβώς είναι αυτό το σωματίδιο; 
Ωχ! Η ερώτηση που πάντα φοβάται το ιερατείο . Η ερώτηση που μπορεί να απαντηθεί μόνο σε ειδικούς. Και που δεν πείθονται με τίποτα οι ‘απέξω’, ότι δεν υπάρχει τρόπος να καταλάβουν. Ότι είναι περίπου σαν να θέλουν να διαβάσουν Σαίξπηρ στο πρωτότυπο, χωρίς γνώση του αγγλικού αλφάβητου.
- Τι μας χρειάζεται όλο αυτό το πρόγραμμα; Σε τι θα μας εξυπηρετήσει αυτή η γνώση; Έχουν στήσει ένα κέντρο έρευνας για κάτι παντελώς άχρηστο. Κοστίζει δισεκατομμύρια για να μην πω τρισεκατομμύρια, την στιγμή που τα παιδάκια στην Αφρική πεθαίνουν από την πείνα και τις αρρώστιες. 
Ξανακοίταξα το ρολόι μου. Κοντεύει εννέα. Η ζέστη είναι ακόμα σε υποφερτά επίπεδα αλλά όχι για πολύ. Μα καλά στον ύπνο της μ’ έβλεπε; Άρπαξα την πάσα αποσιωπώντας το μέρος της ερώτησης που αναφερόταν στο επιστημονικό κομμάτι κι εστίασα στο εύκολο, δηλαδή στο οικονομικό. 
- Κυρία μου δεν είναι έτσι ακριβώς τα πράγματα. Ο προϋπολογισμός του CERN δεν είναι τρισεκατομμύρια. Και είναι ασήμαντος μπροστά στα εξοπλιστικά προγράμματα κάποιων χωρών συμπεριλαμβανομένης και της δικής μας. 
- Ναι δεν είναι τρισεκατομμύρια ίσως υπερέβαλα, αλλά παραμένει ένα μεγάλο ποσό που θα μπορούσε να διατεθεί σε άλλους τομείς, παραδείγματος χάριν στην έρευνα για τον καρκίνο. 
- Μα το ένα δεν εμποδίζει το άλλο. Απάντησα προσέχοντας την λανθάνουσα καλλιέργεια που ένδειξη της ήταν εκείνο το σωστά ειπωμένο « …χάριν» 
- Το επιβεβλημένο είναι να γίνονται και τα δυο. Ποιος σας είπε ότι δεν γίνονται έρευνες για τον καρκίνο και για άλλα αντίστοιχα προβλήματα; Πείτε μου όμως με ποιαν μιλαω; Η φωνή στην άλλη άκρη της γραμμής έχει αρχίσει να δημιουργεί εικόνα σαν ολόγραμμα μπροστά μου. Εβδομηντάρα, καλοστεκούμενη, αξιοπρεπής αστή, που ενημερώνεται απ’ τον ημερήσιο τύπο και ενδιαφέρεται για το καλό της ανθρωπότητας. Κάποια πρόσφατα προβλήματα υγείας συγγενικών της προσώπων έχουν αυξήσει την ευαισθησία της. 
- Κύριε Αργυρίου μπορεί να μην έχω σπουδάσει αλλά δεν είμαι αμόρφωτη. Φωτοπούλου λέγομαι. Βρέθηκα εδώ σε μια αίθουσα αναμονής και μια και είχα χρόνο σκέφτηκα να σας πάρω στο τηλέφωνο… Στις 9 το πρωί; Λίγο πριν μπω σε μια αίθουσα με μερικούς (και μερικές) 17ρηδες που καμία όρεξη δεν έχουν να ξυπνούν με την ανησυχία αν ο αρμονικός ταλαντωτής είναι απομονωμένο σύστημα ; Πρέπει να λύσω τα υπαρξιακά ερωτήματα μιας, απ’ ότι ακούγεται, υπερηλίκου κυρίας που βρήκε ευήκοον ους, θρονιάστηκε στο σαλονάκι του γιατρού της κι έχει όρεξη για ευπρόσωπη διαμάχη; 
- Κυρία μου η έρευνα στο CERN δεν είναι τόσο απλή ιστορία . Δεν πρόκειται μόνο για την ανεύρεση η μη, ενός καταραμένου φαντάσματος . Για να φτάσουν σ’ αυτό που έγινε ευρύτερα γνωστό, ασχολούνται χιλιάδες άνθρωποι κι έχει γίνει έρευνα σε πάρα πολλούς τομείς με σπουδαία αποτελέσματα. Όλη η δουλειά και οι ανακαλύψεις που γίνονται δεν έχουν εμπορικά κίνητρα. Είναι ελεύθερα προσβάσιμα σ’ όλους και προσφέρονται στην ανθρωπότητα δωρεάν . Το πρωτόκολλο www εκεί ανακαλύφθηκε και σήμερα έχει αλλάξει τον ρου της ιστορίας. Το έργο του CERN είναι η καθαρή επιστήμη, η διερεύνηση θεμελιωδών ερωτημάτων για τη Φύση Τι είναι η ύλη; Από πού προέρχεται; Πως σχηματίζει άστρα, πλανήτες και ανθρώπινα όντα. Δεν φοβήθηκα τον στομφώδη «ρου» διότι ήξερα ενδόμυχα ότι και θα καταλάβαινε τι της έλεγα (λόγω ηλικίας θα είχε άνεση με τα καθαρευουσιάνικα) αλλά πιθανόν να κέρδιζα και τις εντυπώσεις. Ταυτόχρονα πήρα το ρίσκο με αυτό για «τα ανθρώπινα όντα» για να ελέγξω τη θρησκοληπτική της προσέγγιση. 
- Ναι κύριε Αργυρίου όλα αυτά καλά τα λέτε σεις οι επιστήμονες αλλά ο απλός κόσμος έχει άλλες έννοιες και δεν μπορεί ν’ αποδεχτεί την σπάταλη για μια έρευνα που δεν οδηγεί πουθενά. Σας μιλώ ειλικρινά, το συζητούσα προχθές με πολύ σοβαρούς επιστήμονες, γνωστούς ιατρούς . Τα ονόματα τους δεν σκοπεύω να τα αναφέρω διότι δεν παίζουν κανένα ρόλο , αλλά δεν είναι οι πρώτοι τυχόντες. Κι αυτοί είχαν την ίδια άποψη. Ότι δηλαδή πρόκειται για σπατάλη χρημάτων σε μια άνευ χρησιμότητας έρευνα…. 
Είχε πάρει φόρα. Αυτά που σκόπευε να πει θα τα άκουγα. Αλλά είχε αρχίσει να μ’ αρέσει. Η Όλγα που εν τω μεταξύ έχει κατάφτασες αέρινη, πλημμυρίζοντας τον χώρο εκείνο το θαλασσινής έμπνευσης άρωμα της μου κάνει νοήματα. Ναι ήθελα καφέ απάντησα στη νοηματική και την ξαπόστειλα, ώστε να μην μου χαλάσει την αντέγκληση που είχε αρχίσει να έχει ενδιαφέρον. Οι γιατροί θάπρεπε να μην μιλούν, σκέφτηκα. Χρησιμοποιούν τις ακτίνες Röntgen και τους μαγνητικούς τομογράφους γιατί κάποιοι μανιακοί της έρευνας κάθισαν κι ασχολήθηκαν με την ιδιοπεριστροφή των πρωτονίων και κάτι άλλα τέτοια περίεργα. Διέκοψα λίγο απότομα τον ανερμάτιστο μονόλογο στον οποίο είχε επιδοθεί αποφασίζοντας να επιτεθώ με επιχειρήματα που θα μετέφεραν σε άλλο γήπεδο την μπάλα. 
- Κυρία Φωτοπούλου, μ’ αυτή την λογική η μελέτη των αρχαίων κλασσικών μας είναι άχρηστη . Ήξερα ότι αυτό θα πόναγε. 
- Λογοτεχνία διαβάζετε; Κακώς, δεν χρησιμεύει σε τίποτα. 
- Δεν είναι το ίδιο. Η λογοτεχνία δεν κοστίζει.    Τόλμησε να ψελλίσει αλλά δεν την άφησα να πάρει ανάσα. 
- Κι όλες οι πανεπιστημιακές έδρες μελέτης της λογοτεχνίας δεν έχουν κόστος; Γιατί να μην διαθέσουμε όλα αυτά τα χρήματα σε άλλα κανάλια που θα ανακουφίσουν την ανθρωπότητα; 
Δεν περίμενα βέβαια ότι θα πάρω απάντηση. Η ηλικία και η κοινωνική κατάσταση που υπέθετα ότι έχει, έβαζαν τα γράμματα και τις τέχνες πολύ ψηλά στην κλίμακα των ανθρώπινων αξιών. Οτιδήποτε εναντίον τους ήταν από απλή βρισιά έως αμαρτία. Η Όλγα είχε αφήσει τον καφέ μπροστά μου και αφού με κοίταξε με απορία, μ’ άφησε να συνεχίσω, αλλά είχα ήδη κερδίσει στα σημεία. 
- Κύριε Αργυρίου δεν με πείθετε. Ότι και να μου πείτε, δεν μου αρκεί  Πέρασε από την διαλεκτική αντιπαράθεση στην δογματική αντιμετώπιση . 
- Να σας αφήσω τώρα …
Ένα περίεργο συναίσθημα με κυρίευσε. Δεν ήθελα να 'χω κερδίσει τόσο εύκολα σ’ αυτή την αντιπαράθεση και δεν ήξερα αν είχα κερδίσει. 
- Κυρία Φωτοπούλου νομίζω ότι αυτό το θέμα θα είχε ενδιαφέρον να γίνει αντικείμενο μιας ευρύτερης συζήτησης . Ίσως θάπρεπε να κανονίσουμε μια διάλεξη η κάτι αντίστοιχο με κάποιους ειδικούς… 
- Ναι βεβαίως, καλημέρα σας κύριε Αργυρίου . Με άφησε όσο απότομα είχε ξεκινήσει τη συζήτηση. Άπλωσα το χέρι για τον καφέ και ξανακοίταξα το ρολόι στον τοίχο Μόλις εννέα και τρία λεπτά. Κι όμως πίστευα ότι είχε περάσει ώρα πολλή. Η αίσθηση του κενού δεν με εγκατέλειπε. Δεν μου άρεσε το γεγονός ότι την είχα αποστομώσει. Γύρισα στην Όλγα, που αφήνοντας το γραφείο της είχε θρονιαστεί απέναντι μου, προσπαθώντας να δικαιολογηθώ. 
- Έχουν αποτρελαθεί;  Στις 9 το πρωί να συζητήσουμε για την κοινωνική αξία του σωματιδίου Higgs.Τι άλλο μας μέλλεται;

ΤΟ ΒΗΜΑ - Προτιμήστε τον μαυροπίνακα! - science

Στα σχολεία ο μαθησιακός πυρετός κορυφώνεται, καθώς το πρώτο τρίμηνο έχει φθάσει σχεδόν στο τέλος του. Οι επιδόσεις άρχισαν ήδη να δοκιμάζονται και να μοιράζονται οι πρώτοι βαθμοί. Και αν τα μαθητικά χρόνια φαντάζουν ξέγνοιαστα για τους μεγαλύτερους, για τα παιδιά ίσως και να μην είναι τόσο ρόδινα. Σε μια υπερσύγχρονη κοινωνία όπου καθημερινά οι μαθητές βομβαρδίζονται από τεχνολογικούς πειρασμούς και από συνεχείς προσθήκες στο ήδη βεβαρημένο πρόγραμμά τους, πώς μπορούν άραγε να βελτιώσουν τους βαθμούς τους και παράλληλα να «γυμνάσουν» τον εγκέφαλό τους ώστε να αφομοιώνει όσο το δυνατόν περισσότερες γνώσεις; Ο αυστριακός «γκουρού» της ψυχιατρικής και επικεφαλής της Ψυχιατρικής Κλινικής του Πανεπιστημίου Ουλμ δρ Μάνφρεντ Σπίτσερ βρέθηκε στην Ελλάδα με αφορμή τη διάλεξή του στο πλαίσιο της εκδήλωσης «Αναπτύσσοντας τις δεξιότητες στο διάβασμα» που διοργάνωσε το Ιδρυμα Ευγενίδου και μας ταξίδεψε στα άδυτα του εγκεφάλου. Εκεί όπου πραγματοποιούνται οι διεργασίες τις οποίες ονομάζουμε μάθηση. {AR}...

ΤΟ ΒΗΜΑ - Προτιμήστε τον μαυροπίνακα! - science

Μιχάλης Αμοιραδάκης, Φροντιστής Εφήβων: NEET: Ο (Μη) Άνθρωπος, Ενός (Ανύπαρκτου) Πολιτισμο...

Μιχάλης Αμοιραδάκης, Φροντιστής Εφήβων: NEET: Ο (Μη) Άνθρωπος, Ενός (Ανύπαρκτου) Πολιτισμο...: Όταν πρωτοδιάβασα τον όρο "neet" και τη σημασία του, ανατρίχιασα. Ακόμα και τώρα, μέρες μετά, με ξενίζει, με φοβίζει και με θυμώνει η χρήση ...

Ο Παλαιολόγος ρε

-Όχι ρε μαλάκα. Αφού σου λέω μου το είπε ο ξάδερφος μου . Έχει μια πόρτα που δεν μπορούν να την ανοίξουν Δεν ανοίγει από τότε που μπήκαν οι τούρκοι. Προσπαθούν ρε, αλλά δεν μπορεί κανένας να την ανοίξει, σου λέω.

Ο Παλαιολόγος ρε, ο αρχιεπίσκοπος μαρμάρωσε πίσω από την πόρτα

-Το άρμα έχει θωράκιση που δεν την περνάει τίποτα.

-Τι λες ρε μαλάκα ; το ξέρεις ρε το γκάτλιν; Είναι περιστρεφόμενο

-Πενηντάρι όχι κατοστάρι και ρίχνει αργά ρε και του γαμάει τη θωράκιση και όλα τα συστήματα.

-Βασιλιάς ήταν ρε μαλάκα. Και εξαφανίστηκε Όταν μπήκαν οι τούρκοι εξαφανίστηκε. Ψάχνανε να τον βρουν αλλά τίποτα. Όταν ανοίξουν την πόρτα θα εμφανιστεί. Και θα εμφανιστούν και τα ψάρια που είχε μαζί του. Αφού η μάνα μου θέλει να πάει στην Κωνσταντινούπολη ρε. Ιστορία ρε μαλάκα. Πατάς το χώμα και το νοιώθεις. Και τίποτα να μην κάνεις, την νοιώθεις την ιστορία να σου ρχεται μέσα σου.

-Ρε μαλάκα πηγαίναμε με το ελικόπτερο πάνω απ’ το νησί κι άνοιξε ρε , ο μαλάκας την πόρτα κι έβγαλε το κεφάλι του απέξω.

-Έχεις ρίξει με το πενηντάρι; Άλλο πράμα. Σχεδόν δεν το κρατάς. Και τις βλέπεις τις σφαίρες που φεύγουν , πω πω ρε πούστη μου.

Η παραπάνω συζήτηση δεν είναι φανταστική Είναι ένα μικρό μέρος μιας πραγματικής συζήτησης μεταξύ πιτσιρικάδων που ελάμβανε χώρα σε υπαίθριο καφέ πίσω από την πλάτη μου ένα Σάββατο μεσημέρι στο κέντρο της μικρής μας πόλης. Δυστυχώς δεν την κατέγραψα ολόκληρη. Τα περί πολυβόλων ελικοπτέρων κ.λ.π , θέλω να ελπίζω πως μάλλον είχαν να κάνουν με την εικονική πραγματικότητα κάποιου διαδικτυακού (;) παιγνιδιού.

Ελάτε τώρα να συζητήσουμε τα οικονομικά προβλήματα της σύγχρονης Ελλάδας , το εκπαιδευτικό ζήτημα, τον ευρωπαϊκό προσανατολισμό μας και άλλα τέτοια αξιόλογα και υψιπετή.

Τα γράφω αυτά, με αφορμή την παρουσίαση ενός μεταμοντέρνου «τεχνικού σχολείου» στην Μεγάλη Βρετανία, του Studio School και των δυνατοτήτων που παρέχει στους μαθητές.

Ίσως οι πληροφορίες που δίνει ο παρουσιαστής για το συγκεκριμένο project να μην είναι αρκετές για να καταλάβω εγώ τουλάχιστον. Πάντως λιγάκι από τεχνικό λύκειο μου φαίνεται, επενδεδυμένο πιθανόν με ένα νεωτερικό ύφος και σίγουρα εντοπισμένο στις ανάγκες της αγοράς εργασίας.

Αν το πρόβλημα στην Ευρώπη τον εικοστό πρώτο αιώνα είναι η εκπαίδευση εργατών να το συζητήσουμε αλλά κάμποσα χρόνια πριν ο διαφωτισμός πρέσβευε άλλα. Η πνευματική, καλλιτεχνική, ιστορική κι επιστημονική κληρονομιά της ανθρωπότητας, που αποτελεί κατά τον Κοντορσέ το μέσο για την απομάκρυνση από τον σκοταδισμό και την καταπίεση, φυσικά δεν αφορά αυτά τα παιδιά, που θα αποκτήσουν κάποιες δεξιότητες αλλά επί της ουσίας θα μείνουν αμόρφωτα και άρα έρμαια στην εκμετάλλευση, για να μην μιλήσουμε για μοντέρνα δουλεία.

Όλα αυτά αποτελούν μέρος αυτού που ονομάζεται, λίγο περιφρονητικά, υψηλή κουλτούρα και όλο και περισσότερο θεωρείται άχρηστη.

Κι όμως, θα έπρεπε να προσπαθούμε να προσφέρουμε εκπαίδευση τέτοια που να φτιάχνει ανθρώπους που, «… να θέλουν να κοιτάξουν πάνω απ’ τον τοίχο» όπως πολύ σοφά αναφέρει ο παππούς Ουγκώ.

ΕΤΣΙ ΕΙΝΑΙ ΑΝ ΕΤΣΙ ΝΟΜΙΖΕΤΕ

Επειδή τα πράγματα δεν είναι πάντα όπως φαίνονται.
Κι επειδή δεν μπορώ να απαντήσω σ’ ένα Φινλανδό μαθητή που δεν γνωρίζω. Ούτε θα παίξω το ρόλο του αντίστοιχου Έλληνα μαθητή.
Αυτή η υποτιθέμενη επιστολή του μικρού Φινλανδού, που κυκλοφορεί καιρό τώρα στο διαδίκτυο και μεταφέρεται με mail, περιγράφει ένα εκπαιδευτικό μοντέλο το οποίο ισχύει. Ταυτόχρονα όμως περιγράφει ένα ιδανικό μοντέλο κοινωνίας, το οποίο δύσκολα μπορεί να γίνει πιστευτό. (Αλήθεια τι πολιτικό καθεστώς επικρατεί στην Φινλανδία; Γιατί διαβάζοντας την επιστολή προς στιγμήν νόμισα ότι έχω να κάνω με ένα κράμα αρχαίας Σπάρτης και απομονωμένης κοινωνίας μορμόνων, σαν αυτές που βλέπουμε σε κάτι αμερικάνικες ταινίες β’ διαλογής)
Μεταφέρω τα δικά του λόγια για την διαδικασία στο Λύκειο : « …αν σε κάποιο μάθημα δεν περάσεις τις εξετάσεις μπορείς να το επαναλάβεις κάποια στιγμή της χρονιάς που θα νιώθεις έτοιμος»
Κι αν δεν νοιώσει έτοιμος στην διάρκεια της χρονιάς; Θα το πάρει μεταφορά στην επόμενη μέχρι να νοιώσει έτοιμος;
«Είμαστε όλοι ίσοι. Δεν έχουμε καθόλου ιδιωτικά σχολεία, ούτε ειδικά ή ελίτ σχολεία υπεροχής. Στο ίδιο σχολείο μ’ εμένα πηγαίνει και η κόρη του πρωθυπουργού μας, του προέδρου της ΝΟΚΙΑ, του θυρωρού μας, και πολλά άλλα παιδιά με αναπηρίες, καθώς και τα παιδιά μεταναστών»
Επιτρέψτε μου να μην τον πιστέψω τον μικρό Φιλανδό.
«Σε όλα τα σχολεία μας τα πρότυπα είναι οι καλύτεροι, αλλά όπως είναι δομημένο το σύστημά μας, μη νομίσεις ότι όσοι δεν είναι πρώτοι υποφέρουν και νιώθουν μειονεκτικά. Το αντίθετο μάλιστα, οι καλύτεροι παρακινούν τους υπόλοιπους προς τα πάνω και ο καθένας, με τη βοήθεια φυσικά των δασκάλων μας, προσπαθεί να ξεπεράσει τον εαυτό του, αντί να απογοητευτεί και να πέσει στην αδράνεια.
Μετά το βασικό μάθημα, οι πιο αδύναμοι έχουν ενισχυτική διδασκαλία και ψυχολογική στήριξη, γι’ αυτό και οι πρώτοι μαθητές κάθε τόσο εναλλάσσονται»
Διαβάζοντας τα παραπάνω, νοιώθει κανείς ότι δεν μιλά για εκπαιδευτικό σύστημα, αλλά για τις χριστιανικές κοινότητες των πρώτων χριστιανών, οι οποίοι στις κατακόμβες νοιώθοντας ισχυρούς αδελφικούς και μόνο δεσμούς προς αλλήλους εμψύχωναν τους υποψήφιους για τα λιοντάρια και την οδό προς την λύτρωση. Όλοι όσοι έχουν ασχοληθεί με την εκπαίδευση γνωρίζουν ότι δεν είναι δυνατό να περιμένεις από τα παιδιά να λειτουργήσουν με βάση μόνο την συνείδηση και γι’ αυτό τίθενται κανόνες οι οποίοι πρέπει να τηρηθούν. Άρα αυτά τα περί παρακίνησης των καλών προς τους αδύναμους και εναλλαγής των αρίστων είναι τουλάχιστον μπούρδες.
«Οι περισσότεροι δεκάχρονοι συμμαθητές μου πιστεύουν ότι το καλύτερο επάγγελμα, είναι αυτό που τους αρέσει, που το κάνουν με το κέφι και όρεξη, όπου μπορούν να γνωρίσουν ενδιαφέροντες ανθρώπους και να έχουν τη δυνατότητα να πάνε διακοπές όπου τους αρέσει. Το πόσα λεφτά θα βγάζουν είναι σημαντικό αλλά όχι το σημαντικότερο κίνητρο».
Δεν θέλω να το σχολιάσω, διότι μόνο έτσι θα μπορέσω να διατηρήσω κάποιο επίπεδο σ’ αυτό το κείμενο.
Η επιστολή του Φινλανδού μαθητή συνεχίζεται μακρηγορώντας για το υψηλό επίπεδο ευσυνειδησίας καθηγητών, μαθητών, γονέων και κοινωνικού περίγυρου που διασφαλίζει την αρμονική εξέλιξη, σε μια ιδανική κοινωνία που προφανώς δεν χρειάζεται όχι εκλογές αλλά ούτε καν διαδικασίες έλεγχου. Θάθελα έτσι αφελώς να μπορούσα να τον ρωτήσω. Αστυνομία έχουν σ’ αυτή τη χώρα, η τείνουν να την καταργήσουν ως μη χρειαζούμενη (sic!)
Για να βάλουμε όμως τα πράγματα στη θέση τους.
Σύμφωνα με την έκθεση Αλαχιώτη (σ.σ. τότε προέδρου του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου) για τα εκπαιδευτικά συστήματα στην Ευρώπη, στο τέλος του Λυκείου οι μαθητές εξετάζονται είτε ενδοσχολικά είτε από εξωτερικό μηχανισμό Παραθέτω τμήμα της έκθεσης κι αναρωτιέμαι . Βλέπετε διαφορά στο εξεταστικό κομμάτι;
«Στις περισσότερες χώρες διενεργούνται εξωτερικά καθοριζόμενες εξετάσεις στο τέλος της μετά-υποχρεωτικής γενικής εκπαίδευσης [Δανία, Φινλανδία, Γαλλία, Γερμανία (Βαυαρία), Ιρλανδία, Ιταλία, Λουξεμβούργο, Ολλανδία, Νορβηγία, Πορτογαλία, Ελλάδα, Ισλανδία, και Ηνωμένο Βασίλειο]. Εσωτερικά καθοριζόμενες εξετάσεις σε αυτό το επίπεδο διενεργούνται στην Αυστρία, το Βέλγιο (Φλαμανδική και Γαλλική Κοινότητα), τη Γερμανία (Βόρεια Ρηνανία-Βεστφαλία), το Λιχτενστάιν και την Ισπανία. Στη Σουηδία, υπάρχουν εξωτερικοί φορείς που προετοιμάζουν τεστ τα οποία χρησιμοποιούν οι εκπαιδευτικοί προκειμένου να αξιολογήσουν την επίδοση των μαθητών. Στην Αυστρία, το Λιχτενστάιν και τη Βόρεια Ρηνανία - Βεστφαλία, τα θέματα των εξετάσεων ορίζονται από τους εκπαιδευτικούς του σχολείου αλλά υπόκεινται στην έγκριση των αρμοδίων αρχών. Μπορεί κατά συνέπεια να θεωρηθεί ότι είναι «εξωτερικά επικυρωμένα» σε αντίθεση με τις άλλες χώρες στις οποίες τα θέματα των εξετάσεων επιλέγονται στο επίπεδο του σχολείου.
Στην Φινλανδία ειδικά, ο τελικός βαθμός του απόφοιτου καθορίζεται μόνο από τις γραπτές εξετάσεις και δεν υπεισέρχεται καθόλου ο προφορικός. Για όσους δεν γνωρίζουν, αυτό συμβαίνει όταν το σύστημα δεν εμπιστεύεται την κρίση των εκπαιδευτικών του οι οποίοι είτε λόγω πιέσεων είτε λόγω αδιαφορίας μπορεί να βαθμολογήσουν «χαλαρά»
Για την εισαγωγή στην τριτοβάθμια εκπαίδευση διενεργούνται εξετάσεις από ανεξάρτητη αρχή την Επιτροπή Εισαγωγικών Εξετάσεων (Matriculation Examination Board) η οποία έχει και την ευθύνη της βαθμολόγησης.
Και για να πάμε στα πιο «ωραία» κι επειδή ζώντας πια σ’ ένα παγκόσμιο χωριό, τίποτα δεν μένει κρυφό. Τη Κυριακή 11 Σεπτεμβρίου του ενεστώτος έτους στο περιοδικό «Κ» της εφημερίδας Καθημερινή δημοσιεύτηκε άρθρο του Θ. Μανίκα με τίτλο «Φινλανδοί παντογνώστες» Ο δημοσιογράφος ταξιδέψε στη χώρα που περηφανεύεται ότι το εκπαιδευτικό της σύστημα είναι το καλύτερο στον κόσμο και μίλησε με μαθητές με εντυπωσιακή ευρυμάθεια που κατατάσσονται απ’ το PISA πρώτοι στον κόσμο σε γενικές γνώσεις σε αποτελεσματικότητα μελέτης κλπ.
Αντιγράφω τις κουβέντες νεαρών Φινλανδών. «Προσπαθώ να περάσω τις εξετάσεις για να μπω στη Σχολή Καλών Τεχνών» λέει ο Τσέλιου. «Έτσι κι αλλιώς λίγοι μπαίνουν στα ΑΕΙ με την πρώτη. Να φανταστείς η σχολή μου με βάζει με δεκάδες άλλους να κάνω προεργασίες και από αυτούς δώδεκα θα επιλεγούν να δώσουν εξετάσεις και θα μπουν οι δυο»
Η Ιλίνα συμπληρώνει ότι «οι εισαγωγικές εξετάσεις στην Φινλανδια είναι σκληρές και πολλές φορές χρειάζονται χρόνια σκληρής μελέτης για να μπεις» Χαϊδεύει το πράσινο μαλλί της και λέει: «Φέτος , έπειτα από δυο χρόνια είχα τα λεφτά να πάω φροντιστήριο(σ.σ. ;) κι ελπίζω να περάσω. Αν όχι θα πάω σε κάποιο ΤΕΙ»
Φροντιστήριο σ’ αυτή την χώρα των αγγέλων; Τι το χρειάζονται; Ποιος ελεύθερος επαγγελματίας θα τολμούσε να επενδύσει στον φροντιστηριακό χώρο έχοντας απέναντι του ένα εκπαιδευτικό σύστημα τόσο τέλειο και αποτελεσματικό; Η μήπως τα πράγματα δεν είναι έτσι ακριβώς;
Μήπως μας έχουν πουλήσει αρκετό φούμαρο για τα τέλεια εκπαιδευτικά συστήματα τους και τους άψογους βοειοευρωπαίους σε αντίθεση με τους απαράδεκτους Νεοέλληνες;
Γράφει ο μικρός Φινλανδός : «Πρόσφατα ήρθαν στο σχολείο μας δάσκαλοι από άλλες χώρες για να μελετήσουν το σύστημά μας και μας είπαν πως έμειναν έκπληκτοι, γιατί δεν είδαν κανένα γκράφιτι στο σχολείο μας. Λένε μάλιστα πως στα σχολεία μας στη Φινλανδία η σχολική βία είναι ανύπαρκτη, σε βαθμό… ανησυχητικό»
Τα περιστατικά με τους δυο νεαρούς σπουδαστές που λίγα χρόνια πριν «μπούκαραν» οπλισμένοι στα σχολεία τους αφήνοντας πίσω τους αρκετούς νεκρούς εντάσσονται στην ανύπαρκτη σχολική βία ;
7/11/2007. Προαναγγελθέν μέσω του Διαδικτύου μακελειό σε σχολείο της Νότιας Φινλανδίας με οκτώ νεκρούς: επτά μαθητές και τη διευθύντριά του. Δράστης ένας 18χρονος, ο οποίος στη συνέχεια αυτοκτόνησε με μια σφαίρα στο κεφάλι. Λίγες ώρες νωρίτερα είχε διοχετεύσει στο ΥouΤube, τη δημοφιλή ηλεκτρονική διεύθυνση του Διαδικτύου, τρία σύντομα βίντεο σχετικά με τα φοβερά σχέδιά του.

Η επίθεση σημειώθηκε στο Λύκειο του Γιόκελα στην Τουούσουλα, περίπου 50 χιλιόμετρα βόρεια του Ελσίνκι. Ο δράστης υπήρξε θαυμαστής του Αδόλφου Χίτλερ και του Ιωσήφ Στάλιν και καλούσε σε «επανάσταση ενάντια στο σύστημα».
23 /9/2008. Ο 22χρονος φοιτητής, Μάττι Γιουχάνι Σάαρι επιτέθηκε εισέβαλε στη Σχολή Εφαρμοσμένων Επιστημών στην πόλη Κουχαγιόκι της δυτικής Φινλανδίας, όπου σκότωσε δέκα ανθρώπους και στη συνέχεια αυτοπυροβολήθηκε. Ο δράστης άφησε την τελευταία του πνοή λίγες ώρες αργότερα στο πανεπιστημιακό νοσοκομείο του Τάμπερε. Σε σημείωμα που άφησε, ο Σάαρι έγραφε: «Μισώ το ανθρώπινο γένος».
Είναι το εκπαιδευτικό σύστημα της Φινλανδίας το τελειότερο του κόσμου; Έτσι είναι αν έτσι νομίζετε. Επιτρέψτε μου πάντως να έχω λίγο διαφορετική γνώμη.
Προσωπικά, ένα διάστημα των γυμνασιακών μου σπουδών το πέρασα στο πλίνθινο κτίριο των Φυλακών Αλεξανδράκη (Βρισκόταν εκεί που είναι τώρα το οικόπεδο κάτω από το κάστρο της Καλαμάτας, Τα ετοιμόρροπα από τότε ντουβάρια του ισοπεδώθηκαν στους σεισμούς του 1986) λόγω έλλειψης αιθουσών στο Πρώτο Γυμνάσιο - σημερινό Ωδείο. Στο τμήμα μου είμαστε πενήντα μαθητές, ευτυχήσαμε να έχουμε καλούς δασκάλους και φροντιστές και στο Πανεπιστήμιο δεν πέρασαν καναδυό, διότι δεν έδωσαν εξετάσεις από επιλογή τους.
Τα τελευταία χρόνια στην εκπαιδευτική πολιτική μάλλον κυνηγάμε την ουρά μας, αλλά ας σταματήσω εδώ. Τι να ξέρω άλλωστε; Μόνο 25 χρόνια βρίσκομαι στο χώρο.

Υ.Γ. Πάντως είναι ισχυρή η πεποίθηση μου, ότι η περί ης ο λόγος επιστολή αποτελεί ακόμη ένα spam letter, που κυκλοφορεί στο διαδίκτυο όπως πολλά παρόμοια, δημιουργώντας αστικούς μύθους.

Φροντιστήρια εκτός Ελλάδος; Αστειεύεστε.

Το περιβόητο Φινλανδικό μοντέλο εκπαίδευσης . Όπου όλα είναι αγγελικά καμωμένα (φαντάζονται μερικοί) Όπου οι μαθητές τελείως ελεύθεροι μελετούν και προκόβουν χωρίς τα προβλήματα της ψωροκώσταινας.
Όπου φυσικά δεν υπάρχουν φροντιστήρια κι ο καθένας σπουδάζει αυτό που επιθυμεί σε μια δημόσια δωρεάν εκπαίδευση με αυτονομία και δημιουργικότητα .
Το περιοδικό «Κ» της Καθημερινής δυστυχώς δεν υπάρχει σε ηλεκτρονική μορφή κι έτσι φωτογραφικά παρουσιάζεται ένα τμήμα του θέματος για τους Φιλανδούς μαθητές που έκανε ο Θοδωρής Μανίκας στο τεύχος της Κυριακής 11 Σεπτεμβρίου 2011
Απολαυστε το

πολιτιστική ελεημοσύνη

Καλοκαιράκι.
Ζέστη αναπόφευκτη και πολιτιστικές εκδηλώσεις στην επαρχία.
Εκεί όπου οι ιθαγενείς περιμένουν ως άλλη Λαμπρή τα ιερά τέρατα της κουλτούρας να μεταγγίσουν λίγη από την Αθηναϊκή πολιτιστική συσσώρευση στα στάδια και στα by the river ξέφωτα, τα οποία για τους διάττοντες αστέρες –καλλιτέχνες μπορεί να φαντάζουν ότι βρίσκονται εις του διαόλου την μάννα.
Συναυλία αλά παλαιά.
Ο δημιουργός επί σκηνής με φώτα , τερατώδη ηχητικά, προβολείς και καπνογόνους ρομποτικές συσκευές που φροντίζουν να υποβάλλουν το φιλοθεάμον κοινό και να δημιουργήσουν την αίσθηση ότι παρακολουθεί κάτι που έχει λίγο από χολυγουντιανό υπερθέαμα και ποιοτική, ασυζητητεί, τέχνη.
Στη μέση περίπου του event σκάει πρόταση πολιτιστικής ελεημοσύνης.
Ο αοιδός εύχεται-προτείνει από μικροφώνου - ώστε να κατοχυρωθεί η ευγενής χειρονομία - να αφεθούν οι φουκαράδες φτωχοί (;) που αδυνατούν να καταβάλουν το αντίτιμο, να εισέλθουν στο χώρο της συναυλίας.
Και το κοινό χειροκροτεί.
Τι, χειροκροτώντας υπερθεματίζει-ξορκίζει, άραγε; Απομακρύνει, με μάγια, δια του κρότου την εκδοχή αλλαγής ρόλων;
Οι βολεμένοι ανασφαλείς αντικρίζονται με τους παρίες. και αυτονόητα στην μορφή του φουκαρά ο καθένας προβάλλει τον εαυτό του.
Σ’ αυτό τον ιδιότυπο μεσαίωνα που διαβιεί το ανθρώπινο είδος, δεν υπάρχει η πολυτέλεια για κάτι καλύτερο.
Απαιτείται πάντως γερό στομάχι.

...Ωστόσο το ραδιόφωνο ανάγγειλε ότι οι επιστήμονες είχαν παρατηρήσει μια σταθερή υποχώρηση του φαινομένου και ότι το στρώμα της ομίχλης χαμήλωνε από μέρα σε μέρα.
Έγινε συμβούλιο, γιατί η απειλή ήταν σοβαρή. Αλλά βρέθηκε γρήγορα λύση, γιατί η μεγαλοφυΐα του ανθρώπου είναι πολυεδρική κι όταν η ομίχλη διαλύθηκε, πράγμα που έδειξαν οι ανιχνευτικές μηχανές που είχαν κατασκευαστεί ειδικά γι' αυτό το σκοπό, η ζωή μπόρεσε να εξακολουθήσει την ευτυχισμένη πορεία της, γιατί όλοι είχαν βγάλει τα μάτια τους.
"Ο ΕΡΩΣ ΕΙΝΑΙ ΤΥΦΛΟΣ"
Μπορις Βιαν